ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ (Startup) ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରକା ତଥା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (EdTech) କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱର ଅଗ୍ରଣୀ କମ୍ପାନୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିବା ବାଇଜୁସ(Byjus) ଆଜି ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି। ୨୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୧.୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା) ମୂଲ୍ୟର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଛିଡ଼ା କରିଥିବା ଏହି କମ୍ପାନୀର ମୂଲ୍ୟ ଆଜି ପ୍ରାୟ ଶୂନ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ବିବାଦୀୟ କମ୍ପାନୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ବାଇଜୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ଅଡୁଆ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଛି। ସିଙ୍ଗାପୁରର ଏକ ଅଦାଲତ ବାଇଜୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନଙ୍କୁ ଅଦାଲତ ଅବମାନନା (Contempt of Court) ମାମଲାରେ ୬ ମାସର ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋଭ, ଖରାପ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଋଣର ପାହାଡ଼ ହିଁ ଏହି ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ସାଜିଛି।

ସିଙ୍ଗାପୁର କୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଏବଂ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡର କାରଣ

ବୁଧବାର(୨୭ ମେ ୨୦୨୬) ସିଙ୍ଗାପୁର କୋର୍ଟ ବାଇଜୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ ନକରିବା ଏବଂ କୋର୍ଟଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ବାରମ୍ବାର ଖିଲାପ କରିଥିବା କାରଣରୁ ୬ ମାସର ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ମାମଲାଟି 'କତାର ଇନଭେଷ୍ଟମେଣ୍ଟ ଅଥରିଟି' (QIA) ର ଏକ ସହଯୋଗୀ କମ୍ପାନୀ ଦ୍ୱାରା ରୁଜୁ କରାଯାଇଥିଲା।

  • କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ: କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନ ତୁରନ୍ତ ସିଙ୍ଗାପୁର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବେ।
  • ଆର୍ଥିକ ଦଣ୍ଡ: ଆଇନଗତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବାବଦକୁ ତାଙ୍କୁ ୯୦,୦୦୦ ସିଙ୍ଗାପୁର ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୬୭ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା) ପୈଠ କରିବାକୁ ହେବ।
  • ଦଲିଲ ଦାଖଲ: ତାଙ୍କୁ 'ବିଆର୍ ଇନଭେଷ୍ଟକୋ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ଲିମିଟେଡ୍' (Beeaar Investco Pte) ନାମକ କମ୍ପାନୀର ମାଲିକାନା ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦାଖଲ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବିଚାର ସମୟରେ ବାଇଜୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନ କୋର୍ଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ନଥିଲେ ଏବଂ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୁବାଇରେ ରହୁଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ତେବେ ଏହି ରାୟ ପରେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନ ନିଜର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରଖିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା କେବଳ ଏକ "ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ଅବମାନନା" ଏବଂ ଏଥିରେ କୌଣସି ଆର୍ଥିକ ଠକେଇ ବା ଅସାଧୁତାର ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ। ନିବେଶକମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଥିବା ବେଳେ ଏପରି ଏକ ଆଦେଶ ତାଙ୍କୁ ନିରାଶ କରିଛି।

ଗୋଟିଏ ସାମାନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକରୁ ବିଲିୟନେୟାର ହେବାର ଯାତ୍ରା

ବାଇଜୁସର ଉତ୍ଥାନ କାହାଣୀ ବେଶ୍ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଥିଲା। କେରଳର ଜଣେ ସାଧାରଣ ଗଣିତ ଶିକ୍ଷକ ବାଇଜୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନ ନିଜର ପଢ଼ାଇବା ଶୈଳୀ ପାଇଁ ଖୁବ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁ କରୁ ସେ ଏକ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଘରେ ଘରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଲେ। ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଆସିଥିବା କୋଭିଡ୍-୧୯ ମହାମାରୀ ବାଇଜୁସ୍ ପାଇଁ ଏକ ବରଦାନ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଲା। ସ୍କୁଲ୍ ଏବଂ କଲେଜ ଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦ ଥିବା ବେଳେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଏକମାତ୍ର ବିକଳ୍ପ ପାଲଟିଲା।

  • ଆକାଶଛୁଆଁ ଲୋକପ୍ରିୟତା: ଏହି ସମୟରେ ବାଇଜୁସର ସକ୍ରିୟ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୧୫ କୋଟି ପାର୍ କରିଥିଲା।
  • ବିଶାଳ ନିବେଶ ଓ ପ୍ରଚାର: ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ନିବେଶକମାନେ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ ଅର୍ଥର ବର୍ଷା କଲେ। ଶାହରୁଖ ଖାନ୍ ଏବଂ ଲିଓନେଲ୍ ମେସିଙ୍କ ଭଳି ତାରକାମାନଙ୍କୁ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ଆମ୍ବାସାଡର୍ କରାଗଲା। ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ପ୍ରିମିୟର୍ ଲିଗ୍ (IPL) ଓ ଫିଫା ବିଶ୍ୱକପ୍ (FIFA) ରେ ବାଇଜୁସ୍ ବହୁଳ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ପ୍ରାୟୋଜକ ସାଜିଲା।

କିନ୍ତୁ କମ୍ପାନୀ ନିଜର ଶୀର୍ଷ ସମୟରେ ଯେଉଁ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ ପାଣି ଭଳି ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା, ତାହା ହିଁ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ବିପଦର କାରଣ ପାଲଟିଲା।

ପତନ: ଲୋଭ, ଅତ୍ୟଧିକ ଋଣ ଏବଂ ବିନା ମୂଳଦୁଆରେ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ

Also Read- META : ମେଟାର ବଡ ଘୋଷଣା: ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍-ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମ୍-ଫେସବୁକ୍ ପାଇଁ ଲଞ୍ଚ ହେଲା 'ପ୍ଲସ୍' ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍, ଏବେ କରିବାକୁ ପଡିବ ରିଚାର୍ଜ
​​​​​​​

କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିବା ଭଲ କଥା, କିନ୍ତୁ ବିନା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଏବଂ କେବଳ ଆକ୍ରାମକ ନୀତିରେ ବଜାର ଦଖଲ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଆତ୍ମଘାତୀ ହୋଇଥାଏ। ବାଇଜୁସ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଠିକ୍ ସେୟା ହିଁ ଘଟିଲା।

  • ମାତ୍ରାଧିକ କିଣାବିକା ଏବଂ ଋଣବୋଝ: ବଜାରରେ ଏକଚାଟିଆ ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ବାଇଜୁସ୍ 'ଆକାଶ ଏଜୁକେସନାଲ୍ ସର୍ଭିସେସ୍', 'ହ୍ୱାଇଟ୍ ହ୍ୟାଟ୍ ଜୁନିଅର୍', ଏବଂ 'ଗ୍ରେଟ୍ ଲର୍ଣ୍ଣିଂ' ଭଳି ଅନେକ କମ୍ପାନୀକୁ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟରେ କିଣିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହା ପାଇଁ କମ୍ପାନୀ ବିଦେଶୀ ନିବେଶକଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧.୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା) ର ଏକ ବୃହତ୍ ଋଣ ଆଣିଥିଲା।
  • ଆକ୍ରାମକ ବିକ୍ରି ନୀତି ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି: ମହାମାରୀ କମିବା ପରେ ସ୍କୁଲ୍ ଖୋଲିଲା ଏବଂ ବାଇଜୁସର ଆୟ ହଠାତ୍ କମିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେଲ୍ସ ଟିମ୍ ଅଭିଭାବକମାନଙ୍କୁ ଧମକାଇ ଏବଂ ବାଧ୍ୟ କରି କୋର୍ସ ବିକ୍ରି କରୁଥିବାର ସାଂଘାତିକ ଅଭିଯୋଗ ଆସିଲା। କମ୍ପାନୀ ଭିତରେ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପର ଶିକାର ହେଲେ।
  • ଆର୍ଥିକ ବିଶୃଙ୍ଖଳା: କମ୍ପାନୀ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ବିବରଣୀ (Financial Audits) ଠିକ୍ ସମୟରେ ଦାଖଲ କରିବାରେ ବାରମ୍ବାର ବିଫଳ ହେଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାୟ ୮,୨୪୫ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବକେୟା ରହିଛି ଏବଂ ଅନେକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ମାସ ମାସ ଧରି ଦରମା ମିଳି ନାହିଁ।

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ

ବାଇଜୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ସମସ୍ୟା କେବଳ ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଆମେରିକାରେ ମଧ୍ୟ ୧.୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଋଣର ଖିଲାପ ପାଇଁ ସେ କୋର୍ଟରେ ପରାଜୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି। ବିଦେଶୀ ନିବେଶକମାନେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ଉପରେ ପାଣ୍ଠି ଲୁଚାଇବା ନେଇ ଗୁରୁତର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି। ଦିନେ ଯେଉଁ ନିବେଶକମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଖି ବୁଜି କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଲଗାଉଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଜେଲ୍ ପଠାଇବାକୁ ଅଦାଲତର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଛନ୍ତି।

ବାଇଜୁସ୍ ର ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ଏଡଟେକ୍ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ସଦୃଶ। ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଦୁନିଆରେ ନିବେଶ କରୁଥିବା ବିଦେଶୀ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କ ମନରେ ଏବେ ଏକ ଅବିଶ୍ୱାସର ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହାକି ଭବିଷ୍ୟତରେ ନୂଆ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଡ଼ କରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।

Also Read- India Consumption Shift: ବଦଳୁଛି ଭରତୀୟଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ ଶୈଳୀ, ଏବେ ରାସନ ନୁହେଁ, OTT ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଏବଂ iPhones ଉପରେ ହେଉଛି ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ

ଆଶା ଛାଡ଼ି ନାହାନ୍ତି ରବିନ୍ଦ୍ରନ

ଏତେ ସବୁ ଅଘଟଣ ପରେ ବି ବାଇଜୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନ ନିରାଶ ହୋଇ ନାହାଁନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ସେ ଏବେ ବି ଆଶାବାଦୀ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣିଥରେ ଭାରତ ଫେରି କମ୍ପାନୀକୁ ଏହି ଗଭୀର ସଙ୍କଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି।

କିନ୍ତୁ ୬ ମାସର ସିଙ୍ଗାପୁର ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡାଦେଶ, ଆମେରିକା କୋର୍ଟର କୋଟି କୋଟି ଡଲାରର ମାମଲା, କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବକେୟା ଦରମା ଏବଂ ନିବେଶକଙ୍କ କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟରେ ଫସି ରହିଥିବା ବାଇଜୁସ୍ ପୁଣି ଥରେ ନିଜ ଗୋଡ଼ରେ ଛିଡ଼ା ହେବା ପ୍ରାୟତଃ ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହେଉଛି। ବାଇଜୁସ୍ ରବୀନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ଏହି ପତନ କାହାଣୀ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ- ଯେତେବେଳେ ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷ ଲୋଭରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଏବଂ କର୍ପୋରେଟ୍ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମାଟିରେ ମିଶିଯିବାକୁ ବେଶୀ ସମୟ ଲାଗେ ନାହିଁ।