ନୁଆଦିଲ୍ଲୀ ୦୫୦୯:ଆଜିକାଲିର ବ୍ୟସ୍ତ ଜୀବନରେ ନିଜ ପାଇଁ ସମୟ ବାହାର କରିବା କଷ୍ଟକର । ଘରର ଦାୟିତ୍ୱ, କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳର ଚାପ, ପରିବାରର ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ମହିଳା ନିଜ ନିଦ୍ରାକୁ ପଛକୁ ଠେଲି ଦିଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ନିଦ୍ରା କେବଳ ଶରୀରକୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେବାର ସମୟ ନୁହେଁ । ଏହା ଶରୀରର ହର୍ମୋନ୍, ମେଟାବଲିଜମ୍, ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁସଂଗଠିତ ରଖିବାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ନିଦ୍ରା ଓ ହର୍ମୋନ୍ର ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଏକପାଖିଆ ନୁହେଁ । ହର୍ମୋନ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିଦ୍ରାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ଆଉ ନିଦ୍ରାର ଗୁଣ, ସମୟ ଓ ନିୟମିତତା ମଧ୍ୟ ଶରୀରର ଜୈବିକ ଘଡ଼ି ଏବଂ କେତେକ ହର୍ମୋନ୍ ସ୍ରାବ ସହ ଜଡ଼ିତ । ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ର, ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ମେନୋପଜ୍ ଭଳି ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆହୁରି ଜଟିଳ ହୋଇଥାଏ ।

କର୍ଟିସୋଲ୍ରଭୂମିକା

କର୍ଟିସୋଲ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ "ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ହର୍ମୋନ୍' କୁହାଯାଏ । ଏହା ଖରାପ ହର୍ମୋନ୍ ନୁହେଁ । ଶରୀରକୁ ସକାଳେ ସକ୍ରିୟ କରିବା, ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଏବଂ ଚାପରେ ଥିବା ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶରୀରକୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବାରେ କର୍ଟିସୋଲ୍ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ସମସ୍ୟା ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଦୀର୍ଘ ସମୟର ଚାପ ଓ ଅନିୟମିତ ନିଦ୍ରା ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ ଦୈନିକ ରିଦମ୍କୁ ବାଧା ଦିଏ ।

ମେଲାଟୋନିନ୍ ଓ ରାତିର ଆଲୋକ

ମେଲାଟୋନିନ୍ ହେଉଛି ଶରୀରର ଏକ ହର୍ମୋନ୍, ଯାହା ଅନ୍ଧାର ହେବା ପରେ ସାଧାରଣତଃ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ନିଦ୍ରା ପାଇଁ ଶରୀରକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ । ରାତିରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୋବାଇଲ୍, ଟାବଲେଟ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପରଦା ବ୍ୟବହାର କଲେ ଆଲୋକ ଏହି ସ୍ୱାଭାବିକ ଦୈନିକ ରିଦମ୍କୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ । ତେଣୁ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍କ୍ରିନ୍ ବ୍ୟବହାର ଏଡ଼ାଇବା ନିଦ୍ରାର ଗୁଣବତ୍ତା ପାଇଁ ଉପକାରୀ ।

ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ

ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ଓ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟେରୋନ୍ ସ୍ତର ବଦଳିଥାଏ । ବିଶେଷକରି ଋତୁସ୍ରାବ ପୂର୍ବରୁ କେତେକ ମହିଳାଙ୍କ ନିଦ୍ରାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା, ଥକାପଣ ବଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଦିନରେ ଅଳସ ଲାଗିବା ପରି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ । ମେନୋପଜ୍ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ହର୍ମୋନ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା ବଢ଼ିପାରେ । କେତେକ ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭଲ ନିଦ୍ରା ନହେଲେ ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ରର ଅନିୟମିତତା ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡିପାରେ । କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ କାରଣ-ଫଳ ସମ୍ପର୍କ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ । କାରଣ ଏ ବିଷୟରେ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନରେ କେବଳ ନିଦ୍ରା ଓ ଋତୁଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଛି । ଏହି ସମ୍ପର୍କ କାହିଁକି ଓ କିପରି ହୁଏ, ତାହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆହୁରି ଗବେଷଣା ଆବଶ୍ୟକ ।

ତେବେ କ'ଣ କରିବେ?

ସୁସ୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅତି କମରେ ୭ ଘଣ୍ଟା ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ । କେବଳ ଘଣ୍ଟା ଗଣିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ନିଦ୍ରାର ଗୁଣ, ନିୟମିତତା ଓ ସମୟ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ସମାନ ସମୟରେ ଶୋଇବା ଓ ଉଠିବା, ରାତିରେ ସ୍କ୍ରିନ୍ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଦିନରେ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କରିବା ଏବଂ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଜରୁରି । ନିଦ୍ରା ସମୟର ଅପଚୟ ନୁହେଁ । ବରଂ ଶରୀରର ପୁନର୍ଗଠନର ସମୟ ।