ଭୁବନେଶ୍ୱର : ଭାରତ ହେଉଛି ମନ୍ଦିରମାଳିନ୍ୟର ଦେଶ । ଏଠି ଯୁଆଡେ ଦେଖିଲେ ସେଠି ଗୋଟେ ଗୋଟେ ମନ୍ଦିର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଭାରତର ମନ୍ଦିର କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ ନୁହେଁ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ସମୃଦ୍ଧ ଇତିହାସ, ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାପତ୍ୟକଳା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଅନନ୍ୟ ପରିଚୟ। ବିଶେଷକରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ଗୋପୁରମ୍, ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳାକୃତି, ଚମତ୍କାର ମୂର୍ତ୍ତିକଳା ଓ ଶାନ୍ତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ପାଇଁ ପରିଚିତ । ଯଦି ଆପଣ ବୁଲିବା ସହ ଇତିହାସ ଓ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ନିକଟରୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏହି ୮ଟି ମନ୍ଦିର ଆପଣଙ୍କ ଟ୍ରାଭେଲ୍ ଲିଷ୍ଟରେ ରହିବା ଜରୁରୀ ।

୧. ମୀନାକ୍ଷୀ ଅମ୍ମନ ମନ୍ଦିର, ମଦୁରାଇ : ତାମିଲନାଡୁର ମଦୁରାଇ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୀନାକ୍ଷୀ ଅମ୍ମନ ମନ୍ଦିର ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଧାର୍ମିକ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ। ଦେବୀ ମୀନାକ୍ଷୀ ଓ ଭଗବାନ ସୁନ୍ଦରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏହି ମନ୍ଦିରର ରଙ୍ଗିନ ଗୋପୁରମ୍ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ସଜ୍ଜିତ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ମନ୍ଦିରର ଜଟିଳ ଖୋଦେଇ ଓ ବିଶାଳ ପରିସର ଏହାର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

୨. ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମନାଭସ୍ୱାମୀ ମନ୍ଦିର, ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ : କେରଳର ରାଜଧାନୀ ତିରୁବନନ୍ତପୁରମରେ ଥିବା ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ଏଠାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅନନ୍ତ ଶେଷନାଗଙ୍କ ଉପରେ ଶୟନ ମୁଦ୍ରାରେ ବିରାଜମାନ। ଦ୍ରାବିଡ଼ ସ୍ଥାପତ୍ୟଶୈଳୀ ଓ କେରଳର ପାରମ୍ପରିକ କଳାର ମିଶ୍ରଣ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେଇଛି। ମନ୍ଦିରର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଏହାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ କରିଛି।

୩. ବୃହଦୀଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ତଞ୍ଜାଭୁର: ତାମିଲନାଡୁର ତଞ୍ଜାଭୁରରେ ଥିବା ବୃହଦୀଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଚୋଳ ରାଜବଂଶର ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାପତ୍ୟକଳାର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ। ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରାଜା ରାଜା ଚୋଳ ପ୍ରଥମଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ଏହାର ବିଶାଳ ବିମାନ, ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ପଥରର ନିର୍ମାଣ ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ସଠିକ୍ ଅନୁପାତ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଚମତ୍କୃତ କରେ। ଏହି ମନ୍ଦିର ୟୁନେସ୍କୋର ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳୀର ଅଂଶ।

୪. ରାମନାଥସ୍ୱାମୀ ମନ୍ଦିର, ରାମେଶ୍ୱରମ: ତାମିଲନାଡୁର ରାମେଶ୍ୱରମ ଦ୍ୱୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରାମନାଥସ୍ୱାମୀ ମନ୍ଦିର ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ। ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ଚାରି ଧାମ ମଧ୍ୟରୁ ରାମେଶ୍ୱରମର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ଥିବା ଦୀର୍ଘ ସ୍ତମ୍ଭଯୁକ୍ତ କରିଡର୍ଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ। ସମୁଦ୍ରକୂଳର ପରିବେଶ ଓ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଭକ୍ତ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ।

୫. ତିରୁପତି ବାଲାଜୀ ମନ୍ଦିର, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ: ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ତିରୁମାଳା ପାହାଡ଼ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀ ଭେଙ୍କଟେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରକୁ ସାଧାରଣତଃ ତିରୁପତି ବାଲାଜୀ ମନ୍ଦିର କୁହାଯାଏ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଭାବେ ପୂଜିତ ଶ୍ରୀ ଭେଙ୍କଟେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେଶ-ବିଦେଶରୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଭକ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହାର ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ରାବିଡ଼ ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି ଓ ଉତ୍ସବ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ବିଶେଷ ପରିଚୟ ଦେଇଛି।

୬. ବିରୂପାକ୍ଷ ମନ୍ଦିର, ହମ୍ପି: କର୍ଣ୍ଣାଟକର ହମ୍ପିରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିରୂପାକ୍ଷ ମନ୍ଦିର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର। ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଐତିହ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ଏହାର ଉଚ୍ଚ ଗୋପୁରମ୍, ଖୋଦେଇ ହୋଇଥିବା ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ଐତିହାସିକ ପରିବେଶ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହମ୍ପିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ମାରକ ସହ ଏହା ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳୀର ଅଂଶ। ଇତିହାସ ଓ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସ୍ଥାନ।

୭. ଶୋର୍ ମନ୍ଦିର, ମହାବଳୀପୁରମ: ତାମିଲନାଡୁର ମହାବଳୀପୁରମରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶୋର୍ ମନ୍ଦିର ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ପଥର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଉଦାହରଣ। ପଲ୍ଲବ ରାଜବଂଶର ଶାସନକାଳରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ସମୁଦ୍ରକୂଳର ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ ସହ ଏହାର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ପରିଚିତ। ଏହା ୟୁନେସ୍କୋର ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳୀ ‘ଗ୍ରୁପ୍ ଅଫ୍ ମନୁମେଣ୍ଟସ୍ ଆଟ୍ ମହାବଳୀପୁରମ୍’ର ଅଂଶ। ସମୁଦ୍ର, ପଥର କଳା ଓ ଇତିହାସର ସଙ୍ଗମ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

୮. ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦିର, ଉଡୁପି : କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଉଡୁପି ସହରରେ ଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦିର ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତି ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ମନ୍ଦିରର ଅନନ୍ୟ ପୂଜା ପଦ୍ଧତି, ମଧ୍ୱାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଐତିହ୍ୟ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଧାର୍ମିକ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତମାନେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଝରକା ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଉଡୁପିର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିରାମିଷ ଖାଦ୍ୟ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଭ୍ରମଣକୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଥାଏ। ତେବେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏହି ୮ଟି ମନ୍ଦିର ଆସ୍ଥା, ଇତିହାସ ଓ କଳାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସମନ୍ୱୟ ଅଟେ । ଏଠାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଭୂତି ଦେଇନଥାଏ, ବରଂ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିବାର ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ମିଳିଥାଏ ।