ବେଜିଂ: ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଏକ ନୂଆ କୂଟନୈତିକ ସମୀକରଣକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ କ'ଣ ରୁଷିଆ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି? ଏସିଆ-ପ୍ୟାସିଫିକ୍ ଅର୍ଥନୈତିକ ସହଯୋଗ ସମ୍ମିଳନୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଛି।

ଚୀନ୍ର ଶେନ୍ଜେନ୍ ସହରରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଟ୍ରମ୍ପ, ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଓ ପୁଟିନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ତ୍ରିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ ହେବାର ଯୋଜନା ରହିଛି। ବିଶ୍ୱର ତିନି ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନେତା ଗୋଟିଏ ମଞ୍ଚରେ ଏକାଠି ହେବା ଏକ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ଘଟଣା। ତେବେ ଏହି ବୈଠକର ରାଜନୈତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ତିନି ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନାରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ବରଂ ଆମେରିକା, ଚୀନ୍ ଓ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଭବିଷ୍ୟତର ସମ୍ପର୍କ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଗତି କରିବ, ତାହା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।

ଚୀନ୍ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବାଣିଜ୍ୟ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ତାଇୱାନ୍ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗରକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ରହିଆସିଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ବିଶ୍ୱର ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି ହୋଇଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ସାମାନ୍ୟ ଅବନତି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବା ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରଣନୈତିକ ଆବଶ୍ୟକତା। ବାଣିଜ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଳ୍କ ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କରେ ଉତ୍ତେଜନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଉଭୟ ଦେଶ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ବିବାଦ କମାଇବା ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ଫେରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ଦ୍ୱାରା ଚୀନ୍ ଆମେରିକାର ବାଣିଜ୍ୟିକ ଚାପକୁ କମାଇପାରିବ। ଏଥିସହ ନିଜର ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସୁଯୋଗ ପାଇପାରିବ। ତେଣୁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ପଛରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ ଅପେକ୍ଷା ଚୀନ୍ର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅଧିକ ରହିଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଉଛି।

ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ଚୀନ୍ର ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ରୁଷିଆ ସହ ଚୀନ୍ର ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ମଜଭୁତ ରହିଛି। ୨୦୧୩ରେ ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଚୀନ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେବା ପରଠାରୁ ସେ ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ୪୦ରୁ ଅଧିକ ଥର ସାକ୍ଷାତ କରିଛନ୍ତି। ଉଭୟ ନେତା ପରସ୍ପରକୁ ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଆସୁଛନ୍ତି।

୨୦୨୨ରେ ରୁଷିଆ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମସ୍କୋ ଉପରେ ଅନେକ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ଲଗାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଚୀନ୍ ରୁଷିଆରୁ ତେଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ସମ୍ପଦ କିଣିବା ଜାରି ରଖିଥିଲା। ଏଥିସହ ରୁଷିଆର ବାଣିଜ୍ୟିକ ଓ ରଣନୈତିକ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଚୀନ୍ର ଗୁରୁତ୍ୱ ବଢ଼ିଥିଲା।

ଚୀନ୍ ଓ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତିରକ୍ଷା, କୂଟନୀତି ଓ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ରହିଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ଆମେରିକାର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ସମାନ ମତ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ କେବଳ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ପୁଟିନଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିବେ ବୋଲି ଭାବିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।

ତିନି ନେତାଙ୍କ ବୈଠକ ପଛରେ କ'ଣ ରହିଛି ରଣନୀତି?ଏହି ତ୍ରିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକକୁ ନେଇ ତିନି ଦେଶର ନିଜସ୍ୱ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି।

ଚୀନ୍: ଆମେରିକା ସହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଓ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବା ସହ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି।ଆମେରିକା: ଚୀନ୍ ଓ ରୁଷିଆ ସହ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧ, ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସହଯୋଗ ଖୋଜୁଛି।ରୁଷିଆ: ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର କୂଟନୈତିକ ଚାପ ସତ୍ତ୍ୱେ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଥିବା ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

ବିଶେଷକରି ପୁଟିନଙ୍କ ପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପ ଓ ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ବସିବାର ସୁଯୋଗ ଏକ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ସଫଳତା। ଏହାଦ୍ୱାରା ରୁଷିଆ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଏକଘରିକିଆ ହୋଇନାହିଁ ବୋଲି ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇପାରିବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଚୀନ୍ ଏହି ବୈଠକର ଆୟୋଜକ ଭାବେ ନିଜର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ କୂଟନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ରହିବ ବିଶେଷ ନଜର-;ଏହି ବୈଠକରେ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇପାରେ। ରୁଷିଆ ଓ ୟୁକ୍ରେନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପ ଆଲୋଚନାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ ଯୁଦ୍ଧର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।ତେବେ ଚୀନ୍ର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଟିଳ। ଚୀନ୍ ନିଜକୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିରପେକ୍ଷ ବୋଲି କହୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରୁଷିଆ ସହ ଏହାର ଘନିଷ୍ଠ ଆର୍ଥିକ ଓ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ରୁଷିଆ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ ଚୀନ୍ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗୀକୁ ହରାଇପାରେ। ତେଣୁ ବେଜିଂ ଚାହୁଁନାହିଁ ଯେ ରୁଷିଆ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଉ।କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପଟେ ରୁଷିଆକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ସମର୍ଥନ କଲେ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ଚୀନ୍ର ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଏହା ଚୀନ୍ର ନିଜସ୍ୱ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଚୀନ୍ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଆପଣାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି।

ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗଆମେରିକା ଓ ରୁଷିଆ ପାଖରେ ଚୀନ୍ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି। ତେଣୁ ଟ୍ରମ୍ପ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଯେକୌଣସି ନୂଆ ଚୁକ୍ତିରେ ଚୀନ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରାଯାଉ।

କିନ୍ତୁ ଚୀନ୍ ଏଥିପାଇଁ ଏବେ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଉନାହିଁ। କାରଣ ଆମେରିକା ଓ ରୁଷିଆର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାର ଚୀନ୍ଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବଡ଼। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଏକ ସମାନ ଚୁକ୍ତିରେ ସାମିଲ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଚୀନ୍ର ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସୀମିତ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ବେଜିଂ ଆଶଙ୍କା କରୁଛି। ତେଣୁ ଏହି ବୈଠକରୁ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ବଡ଼ ଚୁକ୍ତି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି।

ୟାଲ୍ଟା ସମ୍ମିଳନୀ ସହ ତୁଳନାଟ୍ରମ୍ପ, ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଓ ପୁଟିନଙ୍କ ଏକାଠି ବୈଠକକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ୟାଲ୍ଟା ସମ୍ମିଳନୀ ସହ ମଧ୍ୟ ତୁଳନା କରାଯାଉଛି। ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆମେରିକା, ବ୍ରିଟେନ୍ ଓ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ନେତାମାନେ ୟାଲ୍ଟାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ବୈଠକରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୟୁରୋପର ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ବର୍ତ୍ତମାନର ତ୍ରିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ସେହିଭଳି ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି। ବିଶେଷକରି ୟୁକ୍ରେନ୍ର ଭବିଷ୍ୟତ ସମ୍ପର୍କରେ ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନେତା ଆଲୋଚନା କଲେ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ମତକୁ କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ, ତାହା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ। ତେବେ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ଏହି ବୈଠକକୁ ୧୯୪୫ର ୟାଲ୍ଟା ସମ୍ମିଳନୀ ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ବୋଲି ମାନୁନାହାନ୍ତି। କାରଣ ଏବେର ଭୂରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଳନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ।

ତେବେ କ'ଣ ପୁଟିନଙ୍କୁ ପଛରେ ପକାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ?ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ଦେଖିଲେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅର୍ଥ ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କରେ ଦୂରତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ନୁହେଁ। ଚୀନ୍ ପାଇଁ ଆମେରିକା ଏକ ବଡ଼ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ର। ଅନ୍ୟପଟେ ରୁଷିଆ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରଣନୈତିକ ସହଯୋଗୀ। ତେଣୁ ଉଭୟଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିବା ଚୀନ୍ର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

also read- ଏନଭିଡ଼ିଆ କୁ ନେଇ ବଡ଼ ଖୁଲାସା! ପୂର୍ବତନ ଶୀର୍ଷ ଅଧିକାରୀ ଅଜୟ ପୁରୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ମଡି ୱାଟର୍ସର ପ୍ରଶ୍ନ

ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ରଖି ଚୀନ୍ ଆମେରିକାର ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପକୁ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସେହିପରି ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ବଜାୟ ରଖି ନିଜର ରଣନୈତିକ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ, ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ପୁଟିନଙ୍କ ବଦଳରେ ବାଛିବା ନୁହେଁ; ବରଂ ଉଭୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ ନିଜ ଦେଶର ସ୍ୱାର୍ଥ ଅନୁସାରେ ପରିଚାଳନା କରିବା। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ତ୍ରିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକର ଫଳାଫଳ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର ନୂଆ ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଉପରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର।