ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭୂ- ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ରପ୍ତାନୀ (Export) କ୍ଷେତ୍ରରେ ରେକର୍ଡ ବୃଦ୍ଧି। ୨୦୨୬ ମେ ମାସରେ ଭାରତର ରପ୍ତାନୀ କ୍ଷେତ୍ର ବାର୍ଷିକ ଆଧାରରେ ୧୮%ରୁ ବଢ଼ି ୪୫.୨୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ଆମଦାନୀ (Import) ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୭୩.୪୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତେବେ ଉଭୟ ରପ୍ତାନୀ ଓ ଆମଦାନୀ ବଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ବିତ୍ତୀୟ ନିଅଣ୍ଟ (Trade Deficit) ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରହିଛି।ମଇ ମାସରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ନିଅଣ୍ଟ ୨୮.୨୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ୨୮.୩୮ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଥିଲା।

ଭୂ- ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଗ୍ଲୋବାଲ ସପ୍ଲାଇ ଚେନରେ ସୁଧାର

ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ରାଜେଶ ଅଗ୍ରୱାଲଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୨୦୨୬ ମେ ମାସରେ ହୋଇଥିବା ରପ୍ତାନୀ, ଗୋଟିଏ ମାସରେ ହୋଇଥିବା ସର୍ବାଧିକ ରପ୍ତାନୀ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି। ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟ (Middle East) ସଙ୍କଟ ଯୋଗୁ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବା ରପ୍ତାନୀ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ସୁଧାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛ। ବିଶେଷ କରି ୟୁଏଇ (UAE), ସାଉଦି ଆରବ, ଜର୍ଡାନ ଏବଂ ୟେମେନ ଭଳି ଦେଶକୁ ହେଉଥିବା ରପ୍ତାନୀ ବହୁ ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ହ୍ରାସ ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। 'ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହର୍ମୁଜ୍' (Strait of Hormuz) ପୁନର୍ବାର ଖୋଲିବା ଆଶା ଯୋଗୁ ବିଶ୍ୱ ସପ୍ଲାଇ ଚେନ୍ ଓ ତୈଳ ବ୍ୟବସାୟକୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଛି। ଗତ ୧୨ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ମୂଳ ରପ୍ତାନୀ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ଗୁଣ ବଢ଼ିଥିବା ବେଳେ ସେବା ରପ୍ତାନୀ (Service Export) ପ୍ରାୟ ତିନି ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

Also Read: ହର୍ମୁଜ ପାର କଲା ଭାରତୀୟ ପରିବହନ ପୋତ ‘ଦିଶା’, ଜାହାଜରେ ଅଛି ୬୨,୩୭୦ ମେଟ୍ରିକ LNG ଗ୍ୟାସ୍

ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଯୋଜନା

ଏହି ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ଆହୁରି ଆଗକୁ ନେବା ପାଇଁ ସରକାର ନୂତନ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (FTA) ଗୁଡ଼ିକର ସଫଳ ରୂପାୟନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି। ୟୁଏଇ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ସଙ୍ଘ (EFTA) ସହ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ ସ୍ଥାନୀୟ ରପ୍ତାନୀକାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ କର୍ମଶାଳା (Workshops) ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ କରାଯିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଚଳିତ ମାସ ଶେଷରେ ଆମେରିକାର ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି ଜାମିସନ ଗ୍ରୀୟର ଭାରତ ଗସ୍ତ କରି ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରୂପ ଦେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି, ଯାହା ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନୀକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।