ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନରେ ରୁଚି ରଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସପ୍ତାହଟି ବେଶ୍ ଖାସ୍ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଆକାଶରେ ଏକ ବିରଳ ତଥା ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ, ଯାହାକୁ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନ ଭାଷାରେ 'ବ୍ଲୁ ମୁନ୍' (Blue Moon) ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଗୋଟିଏ ଇଂରାଜୀ ମାସରେ ଦୁଇଟି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପଡ଼ିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଚନ୍ଦ୍ରକୁ 'ବ୍ଲୁ ମୁନ୍' କୁହାଯାଏ । ଚଳିତ ମାସର ପ୍ରଥମ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ମେ ୧ ତାରିଖରେ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଆସନ୍ତା ମେ ୩୧ ତାରିଖରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରିବ ।ତେବେ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହାଜାଗତିକ ଦୃଶ୍ୟ ପଛରେ ଥିବା ପ୍ରକୃତ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ କିଛି ମଜାଦାର ତଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା:

କଣ ସତରେ ଚନ୍ଦ୍ର ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯିବ ?
ଯଦି ଆପଣ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ରାତିରେ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ନୀଳ ରଙ୍ଗର ହୋଇ ଚମକିବ, ତେବେ ଆପଣ ଭୁଲ୍ ଭାବୁଛନ୍ତି । 'ବ୍ଲୁ ମୁନ୍' ନାମ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରର ରଙ୍ଗର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ । ଏହି ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରି ସ୍ୱାଭାବିକ ରୂପେଲି ବା ଧଳା ରଙ୍ଗର ହିଁ ଦେଖାଯିବ । ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ପୂରା ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି ଆମ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତିପଥ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମୟର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତିର ଗଣିତ
ଏହି ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିବା ପଛର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ବେଶ୍ ରୋଚକ । ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପୃଥିବୀର ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍କର କାଟିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୨୯.୫ ଦିନ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ, ଯାହାକୁ ଗୋଟିଏ ଚନ୍ଦ୍ର ମାସ (Lunar Month) କୁହାଯାଏ । ଯଦି ଆମେ କେବଳ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ୧୨ଟି ଚନ୍ଦ୍ର ମାସକୁ ନେଇ ବର୍ଷେ ଗଣନା କରିବା, ତେବେ ଆମର ବର୍ଷଟି ପ୍ରକୃତ ବର୍ଷ (୩୬୫ ଦିନ) ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୧ ଦିନ ଛୋଟ ହୋଇଯିବ । ଏହି ସମୟର ତାରତମ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରତି ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷରେ ଥରେ ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥିତି ଆସେ, ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଏକ ଇଂରାଜୀ ମାସରେ (ଯେଉଁ ମାସଗୁଡ଼ିକ ୩୦ କିମ୍ବା ୩୧ ଦିନିଆ ହୋଇଥାଏ) ଦୁଇଟି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଏକାଠି ପଡ଼ିଯାଏ ।

ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନର ଅନ୍ୟ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
 ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନରେ 'ବ୍ଲୁ ମୁନ୍' ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ଆଉ ଏକ କଠିନ ନିୟମ ରହିଛି, ଯାହାକୁ 'ସିଜନାଲ୍ ମେଥଡ୍' (Seasonal Method) ବା ମୌସୁମୀ ପଦ୍ଧତି କୁହାଯାଏ । ଏହି ବୈଜ୍ଞାନିକ ମାନଦଣ୍ଡ ଅନୁସାରେ, ବର୍ଷର କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଋତୁରେ (ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ) ଯଦି ସାଧାରଣ ତିନୋଟି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବଦଳରେ ଚାରୋଟି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପଡ଼େ, ତେବେ ସେହି ଋତୁର ତୃତୀୟ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ବ୍ଲୁ ମୁନ୍ କୁହାଯାଏ । ଯଦି ଆମେ ଏହି 'ସିଜନାଲ୍ ମେଥଡ୍' ଅନୁସାରେ ବିଚାର କରିବା, ତେବେ ଏହି ସପ୍ତାହରେ ଦେଖାଯିବାକୁ ଥିବା ଚାନ୍ଦ ବୈଷୟିକ ଭାବେ (Technically) ପ୍ରକୃତ ବ୍ଲୁ ମୁନ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରକୃତ ସିଜନାଲ୍ ବ୍ଲୁ ମୁନ୍ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ, ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦ ମେ ୨୦୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ତେବେ ଆପଣ ସାଧାରଣ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଗଣନାକୁ ମାନନ୍ତୁ କିମ୍ବା ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନର ଜଟିଳ ନିୟମକୁ, ଆସନ୍ତା ମେ ୩୧ ତାରିଖ ରାତିର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବା ଏବଂ ମହାକାଶର ଏହି ସୁନ୍ଦର ରହସ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଦେବ ।