ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନରୁ ଲାଗି ରହିଥିବା ବିବାଦ ଓ ସାମରିକ ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି (Nuclear Deal) ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ତେହେରାନ (ଇରାନର ରାଜଧାନୀ) ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୱାଶିଂଟନ (ଆମେରିକାର ରାଜଧାନୀ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ତତ୍ପରତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ବିଶେଷ ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତାବ (Draft Proposal) ଇରାନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନ ସରକାର ଏହାର ସମୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

କତାର୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା

ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚୁକ୍ତିର ପ୍ରସ୍ତାବଟି ଏକ 'ଜ୍ଞାପନ ପତ୍ର' ବା 'Letter of Intent' ଆକାରରେ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଦେଶ କତାର୍ (Qatar) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ତେବେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ କରିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟସ୍ଥିର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।

ଏହି କୂଟନୈତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ନେବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହସିନ ନକଭୀ ବୁଧବାର (୨୦ ମେ) ଦିନ ତେହେରାନ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେସ୍କିଆନ ଏବଂ ଇସଲାମିକ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କୋର (IRGC) ର ବରିଷ୍ଠ କମାଣ୍ଡର ଅହମ୍ମଦ ଭାହିଦୀଙ୍କ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଶୀର୍ଷ ନେତାମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ଇରାନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ତସନିମ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି' ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନର ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ୍ ଆସିମ ମୁନୀର ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଲୋଚନାକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ ତେହେରାନ ଗସ୍ତ କରୁଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ପ୍ରୟାସ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାମରିକ ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ କରିବାରେ ବଡ଼ ସହାୟକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଅଲ୍ ଆରବିୟାର ରିପୋର୍ଟ

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ 'ଅଲ୍ ଆରବିୟା' (Al Arabiya) ର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଉଭୟ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ସକାରାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ ମିଳିଛି। ଆମେରିକାର ନୂତନ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା କିଛି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ କୋହଳ କରିବା ନେଇ କୁହାଯାଇଛି। ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ସବୁଜ ସଙ୍କେତ ମିଳିବା ମାତ୍ରେ ଏହି ଚୁକ୍ତିର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଘୋଷଣା କରାଯାଇପାରେ।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ବୁଧବାର ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗରେ କାମ ଚାଲିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ସନ୍ଧି ବା ଚୁକ୍ତିନାମାର ଘୋଷଣା କେଉଁଭଳି ଭାବେ ଏବଂ କେଉଁଠାରେ କରାଯିବ ସେନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇନାହିଁ।

ଚୁକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ

ଯଦି ଏହି ଚୁକ୍ତି ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ । ଗତ କିଛି ଦିନ ଧରି ଆମେରିକା, ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା, ସେଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଛେଦ ପଡ଼ିବ। ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil) ପରିବହନ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସ୍ତା 'ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ' ପୁଣିଥରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲିଯିବ।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପରମାଣୁ ବୁଝାମଣା କେବଳ ଦୁଇଟି ଦେଶ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ତଥା ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ନଜର ତେହେରାନରୁ ଆସିବାକୁ ଥିବା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଜବାବ ଉପରେ ରହିଛି।