ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଜାର ବିମାନ ଭାରତୀୟ ଆକାଶପଥ ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଜାଣିଛନ୍ତିକି ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ଏହି ବିମାନ ଗୁଡିକୁ କିଏ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ? କିଏ ଏହି ବିମାନ ଗୁଡିକର ଗତି ବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖେ ? ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବିମାନ ଭାରତରେ ଅବତରଣ ନକରି ୟୁରୋପ, ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶ ଓ ପୂର୍ବ ଏସିଆ ମଧ୍ୟରେ ଯାତାୟାତ କରିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିମାନର ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖିବା, ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେବା ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ କରିଥାନ୍ତି ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର୍ ।

ଭାରତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର ପ୍ରାଧିକରଣ ର ପ୍ରାୟ ୫ ହଜାର ବିମାନ ଟ୍ରାଫିକ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର୍ମଚାରୀ ଦିନରାତି, ବର୍ଷର ୩୬୫ ଦିନ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି। ବିମାନ ଯାତ୍ରାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ରଖିବାରେ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅକ୍ଟୋବର ୨୦ ତାରିଖରେ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର୍ ଦିବସ ପାଳନ ଅବସରରେ ଏହି ନିରବ ନାୟକମାନଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛି।

AAIର ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର ପ୍ରାଧିକରଣ ପ୍ରାୟ ୨୮ ଲକ୍ଷ ବର୍ଗ ନଟିକାଲ୍ ମାଇଲ୍ ଆକାଶପଥର ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ଭାଳୁଛି। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦.୪ ଲକ୍ଷ ବର୍ଗ ନଟିକାଲ୍ ମାଇଲ୍ ହେଉଛି ସ୍ଥଳଭାଗ ଉପରେ ଥିବା ଆକାଶପଥ। ଅବଶିଷ୍ଟ ୧୭.୬ ଲକ୍ଷ ବର୍ଗ ନଟିକାଲ୍ ମାଇଲ୍ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଓ ଭାରତ ମହାସାଗର ଉପରେ ଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଆକାଶପଥକୁ ନେଇ ଗଠିତ।

ଏହି ଦାୟିତ୍ୱର ପରିମାଣ ଭାରତର ସ୍ଥଳଭାଗର ଆୟତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ତିନି ଗୁଣ। ଦେଶରେ ବିମାନ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ନୂଆ ବିମାନବନ୍ଦର ନିର୍ମାଣ ଓ ବିମାନ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା ସହ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଦିନକୁ ଦିନ ଅଧିକ ଜଟିଳ ହେଉଛି। ଏହା ସହିତ ବିମାନର ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ବଦଳୁଥିବା ଉଡ଼ାଣ ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର୍ଙ୍କ କାମକୁ ଅଧିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜିଂ କରୁଛି।ସୁରକ୍ଷା ସହ ବିମାନ ଚଳାଚଳକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ରଖିବା ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର୍ଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଦୂରତା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ବିଳମ୍ବ କମାଇ ବିମାନ ଚଳାଚଳକୁ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବା। ଏହି ଦୁଇଟି ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରଖିବା ଏକ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ।

ବିମାନ ଚଳାଚଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବିଭିନ୍ନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କେନ୍ଦ୍ରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କେନ୍ଦ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ରହିଛି। ଭୂମିରେ ବିମାନର ଗତିବିଧି ନିୟନ୍ତ୍ରଣଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଟାୱାର, ଆପ୍ରୋଚ୍, ଏରିଆ ଓ ଓସେନିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ୟୁନିଟ୍ କାମ କରିଥାଏ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭୂମିଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୪୬ ହଜାର ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିମାନ ଚଳାଚଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ।

ବିମାନର ଇଞ୍ଜିନ୍ ଚାଲୁ କରିବାଠାରୁ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଭିନ୍ନ ୟୁନିଟ୍ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ରହିଥାଏ। ଗୋଟିଏ ୟୁନିଟ୍ର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କଲେ ବିମାନର ଦାୟିତ୍ୱ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୟୁନିଟ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଶ ଭିତରେ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆକାଶପଥରେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଥାଏ।ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ରହିଥାଏ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନାଗରିକ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ସଂଗଠନ (ICAO) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାନକ ଅନୁଯାୟୀ ବିମାନ ଚଳାଚଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ଶବ୍ଦ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ କରାଯାଏ। ଫଳରେ ଚେନ୍ନାଇରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶର ଅର୍ଥ ଆମେରିକାର ଚିକାଗୋ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ରହିଥାଏ।

କୌଣସି ଦୁର୍ଘଟଣା, ଅଘଟଣ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପକେ ଦୁର୍ଘଟଣାରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ଭଳି ଘଟଣା ଘଟିଲେ ନିୟନ୍ତ୍ରକଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶର ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସତର୍କ ଓ ସଠିକ୍ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ।ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ନିୟମିତ ଦକ୍ଷତା ଯାଞ୍ଚଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର୍ ହେବା ପାଇଁ କଠୋର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯୋଗ୍ୟତା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିମାନବନ୍ଦର କିମ୍ବା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ୟୁନିଟ୍ରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦିଆଯାଏ।

ଏହା ସହିତ ନୂଆ ନିୟମ, ଉଡ଼ାଣ ମାନଚିତ୍ର ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଅପଡେଟ୍ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ। ନିୟମିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତାର ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ସେମାନେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିପାରିବେ।ଖରାପ ପାଗ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ସମସ୍ୟା ବଢ଼ାଏ ଚାପଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ କକ୍ଷରେ ଏକ ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ତାହା ସାଧାରଣତଃ ଗୋଟିଏ କାରଣରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଏକାଠି ହେବାରୁ ହୋଇଥାଏ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଓ ଝଡ଼ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ବଡ଼ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଏକାଧିକ ବିମାନକୁ ଆକାଶରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ପାଇଲଟ୍ମାନେ ରାସ୍ତା ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ମାଗିବାରୁ ରେଡିଓ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଭିଡ଼ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ନିରୀକ୍ଷଣ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, ତେବେ ନିୟନ୍ତ୍ରକମାନଙ୍କୁ ରାଡାର୍ର ମୂଳ ତଥ୍ୟ ଓ କାଗଜରେ ଥିବା ଉଡ଼ାଣ ସୂଚନା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତ୍ୱରିତ ପଦକ୍ଷେପକୌଣସି ବିମାନ ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପଡ଼ିଲେ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର୍ଙ୍କ କାମ ଆହୁରି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୋଇଯାଏ। ପାଇଲଟ୍ ‘ମେଡେ’ (Mayday) ବୋଲି ଜୀବନ ପ୍ରତି ଗୁରୁତର ବିପଦ ସୂଚାଇଲେ କିମ୍ବା ‘ପାନ୍-ପାନ୍’ (Pan-Pan) ମାଧ୍ୟମରେ ଜରୁରୀ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଜଣାଇଲେ, ନିୟନ୍ତ୍ରକମାନେ ତୁରନ୍ତ ସତର୍କ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିମାନର ଟ୍ରାନ୍ସପଣ୍ଡର୍ରେ ୭୭୦୦ କୋଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ବିମାନଟି ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଥିବା ସୂଚନା ମିଳେ। ଏହାପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରକମାନେ ସେହି ବିମାନ ପାଇଁ ଆକାଶପଥ ଖାଲି କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ବିମାନର ଯୋଗାଯୋଗକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁଯାୟୀ ସୀମିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଗ୍ନିଶମ, ଚିକିତ୍ସା ଦଳ ଓ ପଡ଼ୋଶୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି।

ସେହି ସମୟରେ ପାଇଲଟ୍ଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ରନ୍ୱେ ଓ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା ଦିଆଯାଏ। ଇନ୍ଧନ କମ୍ ଥିବା ବିମାନକୁ ଅନ୍ୟ ବିମାନ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଏ। ଯଦି କୌଣସି ବିମାନରେ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସାଜନିତ ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ୟ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଅବତରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ବିମାନ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଭୂମିରେ ଚିକିତ୍ସା ଦଳକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖାଯାଏ।୧,୫୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କାରେ ଆଧୁନିକୀକରଣବିମାନ ଚଳାଚଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଦକ୍ଷ କରିବା ପାଇଁ AAI ୧,୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗ କରୁଥିବା ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ଏହି ଅର୍ଥରେ ଆଞ୍ଚଳିକ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଏପରି ଆଧୁନିକ ସଫ୍ଟୱେର୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉଛି, ଯାହା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିମାନ ସଂଘର୍ଷକୁ ଆଗୁଆ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବ। ଏହା ସହିତ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଭଳି ସାମୁଦ୍ରିକ ଆକାଶପଥରେ ପାଇଲଟ୍ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଏସ୍ ରେଡିଓ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଡାଟା ଲିଙ୍କ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗାଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି।

ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଡାର୍ର ପହଞ୍ଚ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ବିମାନର ଗତିବିଧି ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ADS-B ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଷ୍ଟେସନ୍ର ନେଟୱର୍କ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି। ଏହା ସହିତ GPS ସିଗ୍ନାଲ୍ରେ ଜାଲିଆତି ବା ସିଗ୍ନାଲ୍ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଭଳି ବିପଦର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ କରାଯାଉଛି।ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ମାନବୀୟ ଦକ୍ଷତାର ବିକଳ୍ପ ନାହିଁବିମାନ ଚଳାଚଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲର୍ଙ୍କ ଭୂମିକା ଏବେ ବି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ସତର୍କତା, ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ତ୍ୱରିତ ପଦକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ।

 

also read- ହ୍ରଦରେ ଲୁଚିଛି ଭୟଙ୍କର ସତ, ବରଫରେ ଶହ ଶହ ମଣିଷ କଙ୍କାଳ, କ’ଣ କହୁଛି DNA ?

ଯାତ୍ରୀମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ପଛରେ ଏହି କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ଅବିରତ ପରିଶ୍ରମ ରହିଛି। ଦେଶର ବିମାନ ଚଳାଚଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସୁଚାରୁ ରଖିବାରେ ସେମାନଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି AAI ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶ ଗଠନରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି।