ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ହର୍ମୁଜ୍ ଜଳପଥ (Strait of Hormuz) ବନ୍ଦ ହେବା କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଏହାରି ଭିତରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗର ଦେଇ ଚୀନ୍ ଅଭିମୁଖେ ଯାଉଥିବା ଏକ ରୁଷୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଅଧା ରାସ୍ତାରୁ 'ୟୁ-ଟର୍ଣ୍ଣ' ମାରି ଏବେ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ମସ୍କୋରୁ ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ଆମଦାନୀ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

ୟୁ-ଟର୍ଣ୍ଣ ମାରିଲା ରୁଷୀୟ ଜାହାଜ 'ଆକ୍ୱା ଟାଇଟନ୍'

  •  ଏହି ରୁଷୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରର ନାମ ହେଉଛି 'ଆକ୍ୱା ଟାଇଟନ୍' (Aqua Titan)। ଏହା ପ୍ରଥମେ ଚୀନ୍ର ରିଝାଓ (Rizhao) ବନ୍ଦର ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲା।
  •  ସିପ୍-ଟ୍ରାକିଂ ସାଇଟ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ବାଲ୍ଟିକ୍ ସାଗର ବନ୍ଦରରୁ ଏହି ଜାହାଜରେ କାର୍ଗୋ ବା ତୈଳ ଲୋଡ୍ କରାଯାଇଥିଲା।
  •  ତେବେ ମାର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସୀୟ ଜଳଭାଗରେ ଥିବାବେଳେ ଏହା ହଠାତ୍ ନିଜର ଦିଗ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ଆସନ୍ତା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୧ ତାରିଖରେ ଏହା ଭାରତର 'ନ୍ୟୁ ମାଙ୍ଗାଲୋର'ରେ ପହଞ୍ଚିବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି।

ହର୍ମୁଜ୍ ଜଳପଥ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ବିଜୟ

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ମିଳିତ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ହର୍ମୁଜ୍ ଜଳପଥକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ଜଳପଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଭାରତର ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଏଲପିଜି (LPG) ଏବଂ ୪୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଆସିଥାଏ।

ତେବେ ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ବେଶ୍ ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇଛି। ଆଲୋଚନା ପରେ ତେହେରାନ (ଇରାନ) କେବଳ ଭାରତୀୟ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ହର୍ମୁଜ୍ ଦେଇ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶକୁ ତୈଳ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣରେ ଥିବା ଚାପ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।

ଅଟକିଛି ୧୨୫ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ: ଏସ୍ ଆଣ୍ଡ ପି ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଏନର୍ଜି

  1. ଏସ୍ ଆଣ୍ଡ ପି ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଏନର୍ଜି (S&P Global Energy) ର ଏକ ୱେବିନାରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ହର୍ମୁଜ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବା ପାଇଁ ଭାରତ ରୁଷୀୟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବା ତୀବ୍ର କରିଛି।
  2.  ଏହି ସଙ୍କଟ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏକ "ଭୂକମ୍ପ ଝଟକା" (Seismic shock) ସଦୃଶ ହୋଇଛି। ହର୍ମୁଜ୍ ଜଳପଥ ଦେଇ ସାଧାରଣତଃ ଦୈନିକ ୧୪.୧ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ୫.୪ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ବିଶୋଧିତ ଉତ୍ପାଦ ଯାତାୟାତ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଏବେ ଏହା ବହୁମାତ୍ରାରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
  3.  ଫେବୃଆରୀରେ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ୧୩୫ଟି ଜାହାଜ ଏହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨ ତାରିଖ ପରଠାରୁ ଦିନକୁ ୧୦ରୁ କମ୍ ଜାହାଜ ଯାଉଛି। ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଯାତାୟାତ ଦୈନିକ ୬୦ରୁ ଖସି ମାତ୍ର ୨-୩ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
  4.  ଏହାରି ଫଳରେ ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୋର ଟ୍ରାଫିକ୍ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ପ୍ରାୟ ୮୫୦ଟି ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଫସି ରହିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ୧୨୫ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଫସି ରହିଛି, ଯାହାକି ହର୍ମୁଜ୍ ଦେଇ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି।
  5.  ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଯଦିଓ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଲାଗୁ ହୁଏ, ତଥାପି ପରିସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଭାବିକ ହେବା ପାଇଁ ଆହୁରି ମାସ ମାସ ସମୟ ଲାଗିଯିବ।