ରଙ୍ଗର ପର୍ବ ହୋଲି: ତାରିଖ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଭିତରେ ପୂର୍ବ ଭାରତରେ କେମିତି ହୁଏ ପାଳନ?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ୦୩/୦୩: ବରଷକେ ଥରେ ଆସିଛି ରଙ୍ଗର ପର୍ବ 'ହୋଲି' । ସାରା ଭାରତରେ ହର୍ସ ଉଲ୍ଲାସର ସହ ପାଳନ କରାଯାଏ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଦୀପାବଳି ପରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ପର୍ବ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ ହୋଲି । ସାରା ଭାରତରେ ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ଦୁଇ ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଏ । ହୋଲିକା ଦହନ ଓ ରଙ୍ଗୱାଲି ହୋଲି । ହୋଲିର ପ୍ରଥମ ଦିନକୁ ହୋଲିକା ଦହନ, ଜଲଓ୍ୱାଲି ହୋଲି କିମ୍ବା ଛୋଟି ହୋଲି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟର ବିଜୟ ସହ ହୋଲିକା ଦହନ କରାଯାଏ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ହେଉଛି ରଙ୍ଗୱାଲି ହୋଲି, ଯେଉଁଥିରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ପରିବାର ଏବଂ ନିକଟତମ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରଙ୍ଗ ଓ ଗୁଲାଲ ସହିତ ଖେଳନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଲୋକମାନେ ଗୀତ ଗାଇ, ନାଚନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ରନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟର ମଜା ନିଅନ୍ତି ।

୨୦୨୬ ହୋଲିର ତାରିଖ- ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମୟ କ’ଣ?

ହିନ୍ଦୁ ମାସ ଫାଲଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ (ପୂର୍ଣ୍ଣିମା) ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ହୋଲି ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଇଂରାଜୀ (ଗ୍ରେଗୋରିଆନ୍) କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ଫେବୃଆରୀ ଶେଷ ଏବଂ ମାର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ୨୦୨୬ରେ, ହୋଲିକା ଦହନ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩, ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ପାଳିତ ହେଉଛି । ରଙ୍ଗୱାଲି ହୋଲି ମାର୍ଚ୍ଚ ୪, ବୁଧବାର ଦିନ ପାଳିତ ହେବ ।

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥି ମାର୍ଚ୍ଚ ୨, ୨୦୨୬ ସୋମବାର ସନ୍ଧ୍ୟା ୫:୫୫ ରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୩, ୨୦୨୬ ମଙ୍ଗଳବାର ସନ୍ଧ୍ୟା ୫:୦୭ ରେ ଶେଷ ହେବ। ମାର୍ଚ୍ଚ ୩, ୨୦୨୬ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ହୋଲି ପାଳନ କରାଯିବ। ମାର୍ଚ୍ଚ ୪, ୨୦୨୬ ବୁଧବାର ଦିନ ହୋଲି ପାଳନ କରାଯିବ। ପ୍ରଦୋଷ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ହୋଲିକା ଦହନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ। ଏହି ବର୍ଷ ଭାଦ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମୟରେ ଏହା ପାଳନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା ୦୨.୩୫ AM ରୁ ୦୪:୩୦ AM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ସାରା ଭାରତରେ ଏହା କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ?

ଏହା ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ବସନ୍ତ ଋତୁର ଆଗମନରେ ହୋଇଥାଏ । ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟର ବିଜୟକୁ ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିବା ସାଧାରଣ ଜାତୀୟ ରୀତିନୀତି ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଞ୍ଚଳିକ ପରମ୍ପରାର ମିଶ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରେ ହୋଲି ପାଳନ କରାଯାଏ ।

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ:ଲାଠମାର ହୋଲି (ବାରସାନା ଏବଂ ନନ୍ଦଗାଓଁ): ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଖେଳରେ ଲାଠି (ଲାଠି) ସାହାଯ୍ୟରେ ପିଟିଥାନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ପୁରୁଷମାନେ ଢାଲ ସାହାଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ରାଧା ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଖେଳୁଆଡ଼ ଚିଡ଼ନାକୁ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।

ଫୁଲୋଁ କି ହୋଲି (ବୃନ୍ଦାବନ): ବାଙ୍କେ ବିହାରୀ ମନ୍ଦିରରେ କୃତ୍ରିମ ରଙ୍ଗ ବଦଳରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ପାଖୁଡା ବ୍ୟବହାର କରି ପାଳନ କରାଯାଏ।

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ଓଡ଼ିଶାଦୋଳ ଯାତ୍ରା / ବସନ୍ତ ଉତ୍ସବ: "ଦୋଳ ମହୋତ୍ସବ" ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରତିମାକୁ ସଜ୍ଜିତ ପାଲକିରେ ରଖାଯାଇ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ନିଆଯାଇଥାଏ। ଶାନ୍ତିନିକେତନରେ, ଏହି ଉତ୍ସବ (ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ) ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ କବିତା ପାଠ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

ପଞ୍ଜାବ:ହୋଲା ମୋହଲ୍ଲା: ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା, ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବରେ ଏହି ତିନି ଦିନିଆ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଶିଖ ଯୁଦ୍ଧ କଳା, ମଜା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ କୁସ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଛି।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର:ରଙ୍ଗ ପଞ୍ଚମୀ: ହୋଲିର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ପ୍ରାୟତଃ "ଦହି ହାଣ୍ଡି" କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସାମିଲ ଥାଏ । ଯେଉଁଠାରେ ମାନବ ପିରାମିଡ୍ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପରି ବଟର ମିଲ୍କ ପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଥାଏ।

ଗୋଆ:ସିଗମୋ: ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବା ଏକ ବିଶାଳ ବସନ୍ତ ମହୋତ୍ସବ । ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ପନ୍ଦନଶୀଳ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ପରେଡ୍, ପାରମ୍ପରିକ ଲୋକନୃତ୍ୟ (ଘୋଡେ ମୋଡନି ପରି) ଏବଂ ଢୋଲ ବାଦ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥାଏ।

ମଣିପୁର:ୟାଓସାଙ୍ଗ: ହିନ୍ଦୁ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରାକୁ ମିଶ୍ରଣ କରୁଥିବା ଏକ ଛଅ ଦିନିଆ ଉତ୍ସବ, ଯାହାକୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥିବା ଥାବଲ ଚୋଙ୍ଗବା ଲୋକନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକିତ କରାଯାଇଛି।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା ମାସାଣି ହୋଲି (ବାରାଣସୀ): ଅଘୋରୀ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଘାଟରେ ଶବଦାହ ଚିତାରୁ ଭସ୍ମ ସହିତ ଖେଳନ୍ତି।

କୁମାଓନି ହୋଲି (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ): ଏକ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍ସବ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ କିଛି ସପ୍ତାହ ଧରି ଉତ୍ସବ ଚାରିପାଖରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରାଗ ଗାନ କରନ୍ତି।

ମଞ୍ଜଲ କୁଲି (କେରଳ): ମୁଖ୍ୟତଃ କୋଙ୍କଣୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟ ରଙ୍ଗ ଭାବରେ ହଳଦୀ ପାଣି ବ୍ୟବହାର କରି ପାଳନ କରାଯାଏ।

ଇତିହାସ କ’ଣ?

ହୋଲିର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏକ ହିନ୍ଦୁ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ସହିତ ଜଡିତ । ଯେଉଁଥିରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ହିରଣ୍ୟ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଏଥିପାଇଁ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ହୋଲିକାଙ୍କଠାରୁ ସାହାଯ୍ୟ ଲୋଡ଼ିଥିଲେ । ଯିଏ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଜାଳି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ତଥାପି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ଅଗ୍ନିରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ଯେତେବେଳେ ହୋଲିକା ପୋଡ଼ି ପାଉଁଶ ହୋଇଗଲେ।

ଏହି କାହାଣୀ ଉତ୍ସବର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଧାର ଗଠନ କରେ ଏବଂ ରଙ୍ଗୱାଲି ହୋଲିର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ମନେ ପକାଯାଏ।ଏହି ଅବସରକୁ 'ହୋଲିକା ଦହନ' ନାମକ ଏକ ଅଗ୍ନି ଜାଳି ପାଳନ କରାଯାଏ । ଯାହା ମନ୍ଦ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଧାର୍ମିକତାର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ। ରଙ୍ଗୱାଲି ହୋଲି ରାଧା ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେମକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରେ । ଭାରତରେ ବସନ୍ତର ଆଗମନ ଓ ଶୀତର ଶେଷରେ ପାଳିତ ହୁଏ ହୋଲି ଉତ୍ସବ ।