ଚତୁର୍ମାସ: ସନାତନ ଧର୍ମରେ ଚତୁର୍ମାସକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରକ୍ଷକ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଚାତୁର୍ମାସ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଚତୁର୍ମାସ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ । ଚତୁର୍ମାସ ହେଉଛି ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଜୀବନଯାପନ କରିବାର ସମୟ । ଏହି ଚାରି ମାସରେ ଭକ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଏ । ଚତୁର୍ମାସ ସମୟରେ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଥାଏ ।

ଚତୁର୍ମାସ ସମୟରେ, ସାଂସାରିକ ସୁଖକୁ ଏଡାଇ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ଜଗତର ପାଳନକର୍ତ୍ତା ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥିବାରୁ ବିବାହ, ନିର୍ବନ୍ଧ, ନାମକରଣ ଉତ୍ସବ, ଗୃହ ପ୍ରବେଶ ଭଳି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରାଯାଏ ନାହିଁ । ଚଳିତ ବର୍ଷ ଚତୁର୍ମାସ ଜୁଲାଇ ୨୫ ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବ । ଚତୁର୍ମାସ ସମୟ ପ୍ରାୟ ୧୧୯ ଦିନ ଧରି ଚାଲିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି । ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ କୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ ନାହିଁ ।

ଚତୁର୍ମାସ ଦେବଶୟନ ଏକାଦଶୀ ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ଏକାଦଶୀ ଆଷାଢ଼ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀରେ ପଡ଼େ । ଏହି ବର୍ଷ ଦେବଶୟନୀ ଏକାଦଶୀ ଜୁଲାଇ ୨୫ ତାରିଖରେ ପଡ଼ିବ । ଏହି ପବିତ୍ର ଅବଧି ନଭେମ୍ବର ୨୦ ଶୁକ୍ରବାର, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀରେ ଶେଷ ହେବ । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ୧୧୯ ଦିନ ପାଇଁ ବିଶ୍ରାମ ନେବେ ।

ଶ୍ରାବଣ, ଭାଦ୍ରବ, ଆଶ୍ୱିନ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଚତୁର୍ମାସ ପଡ଼ିଥାଏ । ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ମାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହି ସମୟରେ ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ, କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ, ପିତୃପକ୍ଷ, ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରି ଏବଂ ଦୀପାବଳି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।

ଧାର୍ମିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ଦେବଶୟନ ଏକାଦଶୀରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତ୍ରାଣକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପାତାଳଲୋକର ରାଜା ବାଲିଙ୍କ ପାଖକୁ ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । ତା'ପରେ ସେ ଚାରି ମାସ ପାଇଁ ବିଶ୍ରାମ ଅବସ୍ଥାରେ ରୁହନ୍ତି । ଦେବଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗ୍ରତ ହେବା ସହିତ, ବିବାହ ସମେତ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।

(Disclaimer: ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନା ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏହାର କୌଣସି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ । ପ୍ରମେୟ ନ୍ୟୁଜ୍ ୭ ଡିଜିଟାଲ କୌଣସି ଜିନିଷର ସତ୍ୟତାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ।)