ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ୧୮ତମ ବ୍ରିକ୍ସ ସମ୍ମିଳନୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଜୋରଦାର କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟ ଓ ସରକାର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହ ମୋଦୀ ୧୫ଟି ଔପଚାରିକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ କରିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅନେକ ବିଶ୍ୱନେତା ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥାର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହ ମୋଦୀଙ୍କ ଛୋଟ ଛୋଟ ‘ପୁଲ୍-ଆସାଇଡ୍’ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଏହି ବୈଠକଗୁଡ଼ିକରେ ବାଣିଜ୍ୟ, ନିବେଶ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ଶକ୍ତି, ଟେକ୍ନୋଲୋଜି, କନେକ୍ଟିଭିଟି, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି।

ପ୍ରଥମ ଦିନ: ପୁଟିନ୍‌, ପେଜେଶକିଆନ୍‌ ଓ ଜାତିସଂଘ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହ ବୈଠକ

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ରୁଷିଆ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ଏବଂ ଇରାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମସୁଦ ପେଜେଶକିଆନଙ୍କ ସହ ପୃଥକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ କରିଥିଲେ। ମୋଦୀ-ପୁଟିନ୍‌ ଆଲୋଚନାରେ ଭାରତ-ରୁଷିଆ ରଣନୈତିକ ସହଭାଗିତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ଶକ୍ତି, ବାଣିଜ୍ୟ, ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଟେକ୍ନୋଲୋଜୀ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ଓ ସିଭିଲ୍ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ନେଇ ଦୁଇ ନେତା ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ଏହାସହ ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ, ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ପରିସ୍ଥିତି, ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ନାବିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା। ସଂଘର୍ଷର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଓ କୂଟନୀତି ହିଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ରାସ୍ତା ବୋଲି ମୋଦୀ ପୁଣିଥରେ ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ-ରୁଷିଆ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ୧୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

Also Read-  କେତେ ସଫଳ BRICS ସମ୍ମିଳନୀ, ଆସିଲା ଏକ୍ସପର୍ଟଙ୍କ ରାୟ, ଉଲ୍ଲେଖନିୟ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଛି ଭାରତ

ଇରାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପେଜେଶକିଆନ୍‌ଙ୍କ ସହ ବୈଠକରେ ଭାରତ-ଇରାନ ସମ୍ପର୍କ, ବ୍ରିକ୍ସ ସହଯୋଗ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପରିସ୍ଥିତି ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୋଦୀ ଆଲୋଚନା ଓ କୂଟନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା ଉପରେ ଜୋର ଦେଇଥିଲେ। ସେହିଦିନ ଜାତିସଂଘ ମହାସଚିବ ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରସ ସହ ମଧ୍ୟ ମୋଦୀ ବୈଠକ କରିଥିଲେ।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ: ଜିନପିଙ୍ଗ୍‌ଙ୍କ ସହ ମୋଦୀଙ୍କ ବୈଠକ ଉପରେ ନଜର

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୨ରେ ମୋଦୀ ଇଥିଓପିଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅବି ଅହମଦ ଅଲି, ମାଲେସିଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅନୱାର ଇବ୍ରାହିମ୍‌, ୟୁଏଇ କ୍ରାଉନ୍ ପ୍ରିନ୍ସ ଶେଖ୍ ଖାଲିଦ ବିନ୍ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ଜାଏଦ୍ ଅଲ୍ ନାହ୍ୟାନ୍‌, ଭିଏତନାମର ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ତେବେ ଏହି ଦିନର ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ବୈଠକ ଥିଲା ମୋଦୀ-ଜିନପିଙ୍ଗ୍ ଆଲୋଚନା। ଦୁଇ ନେତା ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସମ୍ପର୍କ, ସୀମା ପ୍ରସଙ୍ଗ, ସୀମାରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କ, ସପ୍ଲାଏ ଚେନ୍ ଓ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ମୋଦୀ କହିଥିଲେ ଯେ ମତଭେଦକୁ ବିବାଦରେ ପରିଣତ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଓ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।

ମାଲେସିଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅନୱାର ଇବ୍ରାହିମ୍‌ଙ୍କ ସହ ବୈଠକରେ ବାଣିଜ୍ୟ, ନିବେଶ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର, ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥନୀତି, ଶକ୍ତି ଓ ଫିନଟେକ୍ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ଇଥିଓପିଆ ସହ ଭାରତର ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଆଫ୍ରିକା ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। UAE କ୍ରାଉନ୍ ପ୍ରିନ୍ସଙ୍କ ସହ ଭାରତ-UAE ରଣନୈତିକ ସହଭାଗିତା, ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଶକ୍ତି, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ଓ କନେକ୍ଟିଭିଟି ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ତୃତୀୟ ଦିନ: ଆଫ୍ରିକା, ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଉପରେ ଫୋକସ୍

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୩ରେ ମୋଦୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସିରିଲ୍ ରାମାଫୋସା, କାଜାଖସ୍ତାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କାସିମ୍-ଜୋମାର୍ଟ ଟୋକାଏଭ୍‌, ଫିଲିପାଇନ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଫର୍ଡିନାଣ୍ଡ ମାର୍କୋସ୍ ଜୁନିଅର୍‌, ଇଜିପ୍ଟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅବଦେଲ୍ ଫତାହ ଅଲ୍-ସିସି ଏବଂ ବୁରୁଣ୍ଡି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏଭାରିଷ୍ଟ ନଦାୟିଶିମିୟେଙ୍କ ସହ ବୈଠକ କରିଥିଲେ। ଏହାସହ ଉଗାଣ୍ଡା ଓ ନାଇଜେରିଆର ନେତୃତ୍ୱ ସହ ମଧ୍ୟ ମୋଦୀଙ୍କ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାମାଫୋସାଙ୍କ ସହ ବୈଠକ ବ୍ରିକ୍ସ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିଥିଲା। ବିସ୍ତାରିତ ବ୍ରିକ୍ସର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ସହ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସାଉଥ୍‌ର ସ୍ୱାର୍ଥ ନେଇ ଭାରତର ସମନ୍ୱୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଇଜିପ୍ଟ ଓ ବୁରୁଣ୍ଡି ସହ ବୈଠକ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଫ୍ରିକା ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାର ପ୍ରୟାସ ହୋଇଥିବା ବେଳେ କାଜାଖସ୍ତାନ ସହ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ଏସିଆରେ ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ପହଞ୍ଚକୁ ଆହୁରି ବ୍ୟାପକ କରିଛି। ଫିଲିପାଇନ୍ସ ସହ ବୈଠକ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କକୁ ଆଉ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଛି।

Also Read- ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧର ସମାଧାନ ଲାଗି ରୁଷକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ ମୋଦୀ-ଜିନପିଙ୍ଗ: କ୍ରେମଲିନ୍‌

ବ୍ରିକ୍ସ ସମ୍ମିଳନୀ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଥିଲା ଆଲୋଚନା

୧୫ଟି ଔପଚାରିକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ ବ୍ୟତୀତ ମୋଦୀ ଅନେକ ଦେଶର ନେତା ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥାର ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ସହ ଅନୌପଚାରିକ ‘ପୁଲ୍-ଆସାଇଡ୍’ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।ଭାରତର ବ୍ରିକ୍ସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା ସମୟରେ ଏହି ବ୍ୟାପକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ କୂଟନୈତିକ ଅଭିଯାନର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ବ୍ରିକ୍ସ ମଞ୍ଚରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ସହ ସାମୂହିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ନିଜର ଦେଶ-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରଣନୈତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା କରିଛି।

ବିଶ୍ୱ ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ବାର୍ତ୍ତା

ବର୍ତ୍ତମାନ ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାର, ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସପ୍ଲାଏ ଚେନ୍‌କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ମୋଦୀଙ୍କ ତିନି ଦିନିଆ କୂଟନୈତିକ ମାରାଥନ୍‌ରେ ରୁଷିଆ ସହ ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରିବା, ଚୀନ୍ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ଥିର କରିବା, ଇରାନ ସହ ସଂପର୍କ ଜାରି ରଖିବା ଏବଂ ଗଲ୍ଫ, ଆଫ୍ରିକା, ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଭାରତର ପହଞ୍ଚ ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।

ତେଣୁ ବ୍ରିକ୍ସ ସମ୍ମିଳନୀ କେବଳ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ଆଲୋଚନାର ମଞ୍ଚ ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ଏହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୋଦୀଙ୍କ ୧୫ଟି ଔପଚାରିକ ବୈଠକ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୌପଚାରିକ ଆଲୋଚନା ଭାରତର ସକ୍ରିୟ ଓ ବହୁମୁଖୀ କୂଟନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି।