ମୁମ୍ବାଇ: ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଜନ ଗଣ ମନ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି ଶକ୍ତିମାନ ତଥା ମହାଭାରତର ଭୀଷ୍ମ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ବରିଷ୍ଠ ଅଭିନେତା ମୁକେଶ ଖାନ୍ନା। ‘ଜନ ଗଣ ମନ’କୁ ହଟାଇ ଏହା ବଦଳରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଦେଶର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ କରାଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୁକେଶ ଖାନ୍ନା ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ରବିବାର ଖବର ସରବରାହ ସଂସ୍ଥା IANSକୁ ଦେଇଥିବା ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଖନ୍ନା ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଏକ ନୂଆ ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ନେଇ କ’ଣ କହିଲେ ମୁକେଶ ଖାନ୍ନା?

ମୁକେଶ ଖାନ୍ନା କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରାୟ ତିନି ବର୍ଷ ତଳେ ମଧ୍ୟ ସେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦାବି ଅନୁସାରେ, ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ଭାରତର ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହା ବ୍ରିଟିଶ ରାଜପରିବାରର ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ଲେଖିଥିଲେ। କ୍ୱିନ ଏଲିଜାବେଥଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଏହା ଲେଖାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ମୁକେଶ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ତେବେ  ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ଦେଶଭକ୍ତିମୂଳକ ଗୀତ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।

ଖାନ୍ନା ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’କୁ ଯଥାଶୀଘ୍ର ହଟାଇ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ କରାଯିବା ଦରକାର। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ନେଇ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍କୁଲ୍ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଗାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ନିଜ ତରଫରୁ ମଧ୍ୟ ସେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ଏକ ପ୍ରାୟ ୭ ମିନିଟର ରେକର୍ଡିଂ କରିଥିବା କହିବା ସହିତ ଏହା ଏକ ଆଇକନିକ୍ ଗୀତ ହେବ ବୋଲି ସେ ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

Also Read- ବିଶିଷ୍ଟ ବଙ୍ଗୀୟ ଫିଲ୍ମ ନିର୍ମାତା ରାଜା ସେନଙ୍କ ପରଲୋକ; ଧାରାବାହିକ, ସିନେମା ଓ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ, ସବୁଥିରେ ଥିଲେ ମାଷ୍ଟର

ତେବେ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ର ଇତିହାସ କ’ଣ?

‘ଜନ ଗଣ ମନ’କୁ ନେଇ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ବିବାଦ ଲାଗି ରହିଛି। ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ରଚିତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ପ୍ରଥମେ ୨୭ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୧ରେ କୋଲକାତାରେ ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନରେ ଗାନ କରାଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଭାରତ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଅଧୀନରେ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ରାଟ୍ ଜର୍ଜ ପଞ୍ଚମ ଓ ରାଣୀ ମେରୀ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ।

ଏହି ସମୟକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ଜର୍ଜ ପଞ୍ଚମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ଏକ ଧାରଣା ପରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। କିଛି ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସମ୍ରାଟଙ୍କ ସ୍ୱାଗତରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଗୀତ ଭାବେ ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଷୟରେ ରବୀ ଟାଗୋର ନିଜେ ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେଇଥିଲେ।

ଟାଗୋର କ’ଣ କହିଥିଲେ?

୧୯୩୭ରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ ଚିଠିରେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ‘ଜନ ଗଣ ମନ’କୁ ଜର୍ଜ ପଞ୍ଚମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଦାବିକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ, ଗୀତରେ ଥିବା ‘ଭାରତ ଭାଗ୍ୟ ବିଧାତା’ କୌଣସି ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ସୂଚାଏ ନାହିଁ; ଏହା ଭାରତର ଭାଗ୍ୟକୁ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ଚିରନ୍ତନ ଶକ୍ତିକୁ ସୂଚାଏ। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଐତିହାସିକ ରେକର୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ଟାଗୋରଙ୍କର ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।

ତେଣୁ, ମୁକେଶ ଖନ୍ନାଙ୍କ ‘ରାଣୀ ଏଲିଜାବେଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଜନ ଗଣ ମନ ଲେଖାଯାଇଥିଲା’ ଦାବି ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ସହ ମେଳ ଖାଉନାହିଁ। ୧୯୧୧ରେ ଭାରତରେ ଥିବା ବ୍ରିଟିଶ ରାଜପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଜର୍ଜ ପଞ୍ଚମ ଓ ରାଣୀ ମେରୀ। ଏଲିଜାବେଥ ରାଣୀ ନଥିଲେ।

‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ?

‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଭାରତର ଜାତୀୟ ଗୀତ (National Song)। ଏହାକୁ ବଙ୍କିମଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟ ରଚନା କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ଏହି ଗୀତ ଦେଶଭକ୍ତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତୀକ ଓ ଆନ୍ଦୋଳନର ସ୍ଲୋଗାନ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା।

ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’କୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଜାତୀୟ ଗୀତ ଭାବେ ସ୍ଥାନ ମିଳିଲା। ଉଭୟ ଗୀତର ନିଜସ୍ୱ ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ରେକର୍ଡ ଅନୁସାରେ, ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ସହ ସମାନ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଛି।

୨୦୨୬ରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ନେଇ ନୂଆ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଉ ଏକ ତଥ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ୨୦୨୬ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ଗାନ ଓ ପରିବେଷଣକୁ ନେଇ ନୂଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଜାତୀୟ ଗୀତ ଓ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଦୁଇଟି ଏକାଠି ପରିବେଷଣ କରାଯିବ, ସେତେବେଳେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ପ୍ରଥମେ ଏବଂ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ପରେ ଗାନ କରାଯିବ। ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି କ୍ରମକୁ ନେଇ ରାଜ୍ୟ, କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି।

ସେହିପରି, ୨୦୨୬ରେ ଆକାଶବାଣୀ ମଧ୍ୟ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ୬ଟି ପଦ ଥିବା ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରସାରଣ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହାର ଅବଧି ପ୍ରାୟ ୩ ମିନିଟ୍ ୧୦ ସେକେଣ୍ଡ।

Also Read- Vinod Kambli :ଆସୁଛି କାମ୍ବଲିଙ୍କ ସଂଘର୍ଷର କାହାଣୀ; ୨୦୧୯ରୁ ଚାଲିଛି ସ୍କ୍ରିଫ୍ଟର ଲେଖା, ଜାଣନ୍ତୁ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେବ ସୁଟି

ତେବେ ଏସବୁ ପଦକ୍ଷେପର ଅର୍ଥ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’କୁ ହଟାଇ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ କରାଯାଇଛି ନୁହେଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ଏବଂ ଜାତୀୟ ଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ପୋର୍ଟାଲରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଇଟିର ପୃଥକ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ମୁକେଶ ଖନ୍ନାଙ୍କ ନୂଆ ଦାବି ଏବେ ଦେଶର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ, ଜାତୀୟ ଗୀତ ଏବଂ ଏହା ସହ ଜଡିତ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ପୁଣିଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ କରିଛି।