Iran Frozen Assets Peace Talks: ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ କାହିଁକି ବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଛି ତେହେରାନ, ଜାଣନ୍ତୁ କେଉଁ ଦେଶରେ ଫସିଛି କେତେ ଟଙ୍କା

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ / ତେହେରାନ: ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଶ୍ୱାସନାଜନକ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ପୁଣିଥରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଏକାଠି ହୋଇପାରନ୍ତି ଏବଂ ଏଥର ପାକିସ୍ତାନ ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି। ତେବେ ଏହି ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ସାଜିବ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗ- ବିଦେଶରେ ଫ୍ରିଜ୍ (Frozen) ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଥିବା ଇରାନର କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ପାଣ୍ଠି। ଇରାନର ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର (୯.୩ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ) ଅର୍ଥ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅଟକି ରହିଛି। ଯେକୌଣସି ଚୁକ୍ତି ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଇରାନ ଏହି ଅର୍ଥରୁ ଅତିକମରେ କିଛି ଅଂଶ ଫେରିପାଇବାକୁ ଦୃଢ଼ ଦାବି କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

 ଫ୍ରିଜ୍ ଅର୍ଥ କ'ଣ ଏବଂ ଏହାର ଇତିହାସ

ଫ୍ରିଜ୍ ସମ୍ପତ୍ତି ବା ଅର୍ଥର ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଏକ ଦେଶ ନିଜର ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କଟକଣା (Sanctions) କିମ୍ବା ଆଇନଗତ କାରଣରୁ ଏହି ଅର୍ଥ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଯାଇଥାଏ।  ପୂର୍ବରୁ ଇରାନ ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଡଲାର ଓ ୟୁରୋ ରୋଜଗାର କରୁଥିଲା, ଯାହା ବିଦେଶୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥିଲା।  ୧୯୭୯ ମସିହାରେ ତେହେରାନ ସ୍ଥିତ ଆମେରିକୀୟ ଦୂତାବାସରେ ଆମେରିକୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ୪୦୦ ଦିନରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ବନ୍ଧକ ରଖାଯିବା ପରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଆମେରିକା ଇରାନର ୧୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଫ୍ରିଜ୍ କରିଦେଇଥିଲା।

•   ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କାରଣରୁ ଆମେରିକା ଲଗାତାର କଟକଣା ଲଗାଇଥିଲା।
•   ୨୦୧୫ ରେ ହୋଇଥିବା ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି (JCPOA) ବଳରେ ଇରାନକୁ କିଛି ଆଶ୍ୱାସନା ମିଳିଥିଲେ ହେଁ, ୨୦୧୮ ରେ ଆମେରିକା ଏହି ଚୁକ୍ତିରୁ ଓହରିଯିବା ପରେ ପୁଣିଥରେ ଇରାନର ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ଅଟକି ଯାଇଥିଲା।

 କେଉଁ ଦେଶରେ କେତେ ଟଙ୍କା ଫସିଛି?

ଇରାନର ଅର୍ଥ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକାଧିକ ଦେଶର ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଅଟକି ରହିଛି। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନିୟମ ଏବଂ ଆମେରିକାର କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଅର୍ଥ ଫେରାଇ ପାରୁନାହାନ୍ତି। ଏହାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ ତଳେ ଦିଆଗଲା:

 ଅର୍ଥ ଫେରିପାଇବାକୁ ଇରାନ କାହିଁକି ବ୍ୟାକୁଳ?

ଇରାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଘୋର ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ତେଣୁ ନିଜର ଅଟକି ରହିଥିବା ଅର୍ଥ ଫେରିପାଇବା ତା' ପାଇଁ ସଞ୍ଜୀବନୀ ସଦୃଶ ହେବ।

•   ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ତୈଳ ରପ୍ତାନି କମିଯାଇଛି ଏବଂ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ପ୍ରାୟତଃ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।
•   ଦେଶରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବା ଦରଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି ହାର ୬୮.୧ ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାକି ବିଗତ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
•   ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାପନ ବହୁତ ମହଙ୍ଗା ହୋଇପଡ଼ିଛି ଏବଂ ଇରାନୀ ମୁଦ୍ରାର ମୂଲ୍ୟ ଲଗାତାର ହ୍ରାସ ପାଉଛି।

  ଦରଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ରାଜରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇ ବିକ୍ଷୋଭ କରୁଛନ୍ତି। ଫ୍ରିଜ୍ ଅର୍ଥ ମିଳିଲେ ସରକାର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ସହ ତୈଳ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପର ମରାମତି କରିପାରିବେ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିଣିପାରିବେ।

 ଆଗକୁ କ'ଣ ହେବ?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ ବିଶ୍ୱାସଭାଜନ ହେବା ପାଇଁ ୬ ବିଲିୟନ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୫୫,୮୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା) ମୁକୁଳାଇବାକୁ ଦାବି କରୁଛି। ଏହି ଆଲୋଚନାର ଭବିଷ୍ୟତ ଆମେରିକାର ସମ୍ମତି ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ଯଦି କିଛି ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଏକ ବୃହତ୍ତର ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ବାଟ ଫିଟାଇବ। ନଚେତ୍ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଉତ୍ତେଜନା ଆହୁରି ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହା କେବଳ ଟଙ୍କା କଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଇରାନର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହ ଜଡ଼ିତ।