ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଚୀନ-ଇରାନ ସିକ୍ରେଟ୍ ଡିଲ୍। ତେହେରାନକୁ ଦେବ ଘାତକ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର। ଚୀନ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରୟ ନେଇ ଇରାନ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି। ସାମରିକ ସହାୟତାର ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପଠାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି। ଏନେଇ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ତଥ୍ୟ ଦେଇଛି ଆମେରିକୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ବିଭାଗ।

ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଚୀନ୍ ଫାର୍ମ ଏବଂ ଇରାନ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ସାମରିକ ଉପକରଣର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି କି ନାହିଁ କିମ୍ବା ଚୀନ୍ ସରକାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ସେବିଷୟରେ ଚାଲିଛି ଖୋଳତାଡ।

ଆଉ ଜଣାପଡ଼ିଗଲା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଚୀନ ଗସ୍ତର କାରଣ। ଚୀନ୍ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଛୋଟ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନେତାମାନଙ୍କ ସହିତ କଠୋର ମନୋଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଟ୍ରମ୍ପ ବେଜିଂରେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥିର କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବେ।

ପୂର୍ବରୁ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ ଯେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବିବାଦ ବିଷୟରେ ସେ ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା' କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚୀନ୍ ନେତା ଇରାନ ପ୍ରତି 'ତୁଳାତ୍ମକ ଭାବରେ ଭଲ'।

ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟସ୍ଥି ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଇଥିଲା। ଫେବୃଆରୀ ଶେଷ ଭାଗରେ ଇରାନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ତୀବ୍ର ହେବା ପରଠାରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଚୀନ୍ ନିର୍ମିତ ଅସ୍ତ୍ର ଆମେରିକୀୟ କିମ୍ବା ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସିଧାସଳଖ ବ୍ୟବହାର ହୋଇନଥିବା ଜଣାପଡ଼ୁଛି।

ଗତ ମାସରେ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ଚୀନ୍ ଇରାନକୁ MANPADS ବା କାନ୍ଧରେ ଚଲାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ବିମାନ ପ୍ରତିରୋଧୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥାଇପାରେ ବୋଲି ଆମେରିକୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଅନୁମାନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କମ୍ ଉଚ୍ଚତା ଉଡ଼ୁଥିବା ବିମାନକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ବେଜିଂ ସାମରିକ ଉପକରଣର ବିଷୟରେ ବିଚାର କରୁଛି।

ଏହି ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ପ୍ରତି ସମର୍ଥନ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ଚୁପଚାପ ଚୀନକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଟ୍ରମ୍ପ ବୁଧବାର ବେଜିଂରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। କାରଣ ଇରାନକୁ ସାମରିକ ଉପକରଣ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ଚୀନର ଯେକୌଣସି ପ୍ରୟାସ ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ଚାହାଁନ୍ତି ଯେ ବେଜିଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନାନ୍ତରକୁ ଅବରୋଧ କରୁ।

ସମ୍ଭାବ୍ୟ MANPADS ସ୍ଥାନାନ୍ତର ସମ୍ପର୍କରେ ପୂର୍ବ ରିପୋର୍ଟ ପରେ, ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଇରାନକୁ ସାମରିକ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ନକରିବାକୁ ଏକ ଚିଠି ଲେଖିଥିଲି, ଏବଂ ସେ ମୋତେ ଏକ ଚିଠି ଲେଖି କହିଥିଲେ ଯେ, ମୂଳତଃ, ସେ ଏପରି କରୁନାହାଁନ୍ତି," ଟ୍ରମ୍ପ ଫକ୍ସ ବିଜନେସ୍ ନେଟୱାର୍କ ସହିତ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାର ସମୟରେ କହିଥିଲେ।

ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ, ଚୀନ୍ ଇରାନକୁ ଗୁପ୍ତଚର ସହାୟତା ଏବଂ ସାଟେଲାଇଟ୍ ନିରୀକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଯାହା ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଚୀନ୍ ଡ୍ରୋନ୍, କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମରିକ ପ୍ରଣାଳୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦ୍ୱୈତ-ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉପାଦାନ ଯୋଗାଇଛି। ଏଥିରେ ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର, ସେନ୍ସର ଏବଂ ଭୋଲଟେଜ୍ କନଭର୍ଟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ବେସାମରିକ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସାମରିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।

ଚୀନ୍ ଇରାନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ଅଂଶୀଦାର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାୟତଃ ରିହାତି ମୂଲ୍ୟରେ ଇରାନର ପ୍ରାୟ 80 ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ରପ୍ତାନି କ୍ରୟ କରେ। ଯଦିଓ ବେଜିଂ ଅପେକ୍ଷା ତେହେରାନ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କ ଯଥେଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଚୀନର ଦୃଢ଼ ରଣନୈତିକ କାରଣ ଅଛି।

ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ପରିବହନ ପଥ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଶକ୍ତି ପରିବହନ ଉପରେ ବେଜିଂ ବହୁତ ନିର୍ଭର କରେ। ଇରାନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଦ୍ଵାରା ଚୀନ୍ ଯାଉଥିବା ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଚଳାଚଳ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିବ। ତଥାପି, ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତା ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।