ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC)। ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମରିକ ବାହିନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହା ଇରାନର ନିୟମିତ ସାମରିକ ବାହିନୀ (Artesh) ଠାରୁ ପୃଥକ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସିଧାସଳଖ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ IRGC। IRGC କୁ ସ୍ପା କିମ୍ବା ପାସଦାରନ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ଏହା କେବଳ ଇରାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ ନାହିଁ ବରଂ ବିଦେଶରେ ଇରାନର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ଏବଂ ଏହାର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଲଢ଼ିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ- ଏହା କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? ଏହା ପାଖରେ କେଉଁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ମିଶାଇଲ ଅଛି? ଏହା କ'ଣ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ଆକ୍ରମଣକୁ ମାତ୍ ଦେଇପାରିବ? ISW (Institute for the Study of War), ଏବଂ Critical Threats ଅନୁଯାୟୀ, ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଆମେରିକା ସହିତ ୧୨ ଦିନିଆ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ IRGC ଏହାର ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃଉଦ୍ଧାର କରିଛି।

ଆଇଆରଜିସିର ଶକ୍ତି କେତେ?

IRGC ହେଉଛି ଇରାନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାମରିକ ଶକ୍ତି। ଏଥିରେ ପ୍ରାୟ ୨ ଲକ୍ଷ ସୈନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ଥଳ ବାହିନୀ, ନୌସେନା, ଏରୋସ୍ପେସ୍ ଫୋର୍ସ ( ମିଶାଇଲ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍), କୁଦସ୍ ଫୋର୍ସ (ବିଦେଶୀ ଅଭିଯାନ), ଏବଂ ବାସିଜ୍ ମିଲିସିଆ (ସ୍ଥାନୀୟ ଯୋଦ୍ଧା) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା ଇରାନ ବିପ୍ଳବକୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ହେଜବୋଲ୍ଲା (ଲେବାନନ୍), ହାଉଥିସ୍ (ୟେମେନ୍) ଏବଂ ଇରାକୀ ମିଲିସିଆ ଭଳି ଆଞ୍ଚଳିକ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।

2025 ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଇଆରଜିସିକୁ ପ୍ରବଳ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡିଥିଲା। ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କାରଖାନା ଏବଂ ପରମାଣୁ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଜାନୁଆରୀ 2026 ସୁଦ୍ଧା, IRGC ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଥିବା ଦାବି କରୁଛି। ପୁଣି ଥରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଷ୍ଟକ୍ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଇରାନର ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ସର୍ବାଧିକ ଷ୍ଟକ୍ ଅଛି - ପ୍ରାୟ ୨ ହଜାରରୁ ୩ ହଜାରରୁ ମିଶାଇଲ। ତଥାପି, ପାରମ୍ପରିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଆମେରିକା ତୁଳନାରେ ଦୁର୍ବଳ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଭୂମି ଯୁଦ୍ଧରେ ରହିଛି, ଅର୍ଥାତ୍, ଡ୍ରୋନ୍ କିମ୍ବା ପ୍ରକ୍ସି ଗୋଷ୍ଠୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଭଳି ଗୁପ୍ତ ଆକ୍ରମଣ।

ଇରାନରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତିବାଦ ଚାଲିଛି। IRGC ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏହା ହେଲିକପ୍ଟର ଏବଂ ଯାନବାହାନ ସହିତ ରୁଷରୁ ସହାୟତା ଲୋଡୁଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରତିବାଦକାରୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା କଥା କହିଛନ୍ତି, ଯାହା ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।

IRGC ପାଖରେ କେଉଁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଅଛି?

IRGCର ଏରୋସ୍ପେସ୍ ଫୋର୍ସ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପରିଚାଳନା କରେ। 2025 ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା।।

• କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଦୂରଗାମୀ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର: ଫତେହ-୧୧୦, ଜୋଲଫାଘର, କିଆମ୍, ଶାହାବ-୧/୨/୩, ଘଦର ଏବଂ ଇମାଦ। ଏଗୁଡ଼ିକର ପରିସର ୩୦୦ ରୁ ୨୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଇସ୍ରାଏଲୀ କିମ୍ବା ଆମେରିକୀୟ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବେ।

• ଉନ୍ନତ କଠିନ ଇନ୍ଧନ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର: ଖାଇବର ଶକେନ୍ (୧୪୫୦ କିଲୋମିଟର ପରିସର), ହଜ୍ କାସେମ୍ (୧୪୦୦ କିଲୋମିଟର), ଏବଂ କାସେମ୍ ବସିର୍ ।

• ହାଇପରସୋନିକ୍ ମିଶାଇଲ: ଫତାହ ଏବଂ ଫତାହ-୨ (ମାଚ୍ ୧୩-୧୫ ଗତି, ୧୪୦୦-୧୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପରିସର)। ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦେଇପାରିବ।

କ୍ରୁଜ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି ସିପ୍ ମିଶାଇଲ: ସୌମର, ହୋଭେଜ୍, ଏବଂ କାଦେର-୩୮୦

• ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର: ଶାହେଦ୍-୧୩୬ ପରି ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ୍, ସ୍ପିଡ୍ ବୋଟ୍ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଖଣି। ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକ ସୂଚିତ କରୁଛି ଯେ IRGC ରାସାୟନିକ ଏବଂ ଜୈବିକ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର ଉପରେ କାମ କରୁଛି ଯାହାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।

• ଭୂତଳ ଘାଟି: ଗୁପ୍ତ ଘାଟି ଯାହାକୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ସହର କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଲୁଚି ରହିଥାଏ। ମୋବାଇଲ୍ ଲଞ୍ଚରରୁ ଆକ୍ରମଣ ସହଜ।

ମୋଟ ଭାବରେ, IRGC ପାଖରେ ହଜାର ହଜାର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଅଛି। 2025 ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ୩୦୦ରୁ ଅଧିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇଥିଲା।

IRGC କ’ଣ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ଆକ୍ରମଣକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରିବ? ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ। ଆମେରିକୀୟ ସେନା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହା ପାଖରେ ବିମାନ ବାହକ, ଗୁପ୍ତ ବୋମାବର୍ଷୀ (B-2, B-21), F-35 ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ, ଟୋମାହକ୍ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଯୁଦ୍ଧ ରହିଛି।

IRGCର ଶକ୍ତି

• ଆମେରିକାର ଘାଟି (ଇରାକ, ସିରିଆ, ଉପସାଗର) ଉପରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ।

• ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ କରିବା (ତେଲ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ କରିବା)।

• ପ୍ରକ୍ସି ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକରୁ ପରୋକ୍ଷ ଆକ୍ରମଣ।