ନିକଟରେ ଆମେରିକା-ଇରାନ ଏବଂ ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ କାମିକାଜେ ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିବା ସହ ନିର୍ମାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ବହୁତ କମ୍। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତୀୟ ସେନା ନିକଟରେ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରଭଣ୍ଡାରରେ ୧୦୬ଟି 'ଅଗ୍ନିବେଗ' (Agniveg) ଟର୍ବୋଜେଟ୍ ଚାଳିତ କାମିକାଜେ ଡ୍ରୋନ୍ ସାମିଲ କରିଛି। ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ଏହିଭଳି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି, ଯାହା Loitering munitions ଉପରେ ଦେଶର ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଛି।

୧. କାମିକାଜେ ଡ୍ରୋନ୍ କ'ଣ?

  • 'କାମିକାଜେ' ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରୁ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଜାପାନର ପାଇଲଟମାନେ ନିଜ ବିମାନକୁ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ଜାହାଜ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ପିଟିଦେଉଥିଲେ, ଯାହାକୁ 'ଆତ୍ମଘାତୀ ମିଶନ୍' କୁହାଯାଉଥିଲା।
  • ଆଜିର ସମୟରେ, କାମିକାଜେ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର ମାନବବିହୀନ ଡ୍ରୋନ୍ (UAVs) ବା ଲୋଇଟରିଂ ମ୍ୟୁନିସନ୍, ଯାହା ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପରେ ତାହା ସହ ପିଟି ହୋଇ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
  • ରଣନୈତିକ ଫାଇଦା: ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ବିଭାଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକ ବିନା କୌଣସି ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସମ୍ପତ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତାରେ ଦ୍ରୁତ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରନ୍ତି।
  • କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ନମନୀୟତା: ଏଗୁଡ଼ିକ ତିଆରି କରିବା ଶସ୍ତା ହୋଇଥିବାରୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େନାହିଁ। ଏହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ କରି ଛଡ଼ାଯାଇପାରେ କିମ୍ବା ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ବାତିଲ୍ କରାଯାଇପାରିବ।
  • ଶତ୍ରୁକୁ ଚକମା: ଏକାସାଙ୍ଗରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଛଡ଼ାଗଲେ ଏହା ଶତ୍ରୁର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭେଦ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥାଏ।

୨. ଇରାନର ଶାହେଦ (Shahed) ବନାମ ଆମେରିକାର ଲୁକାସ୍ (LUCAS)

ଫେବୃଆରୀ ଶେଷ ଭାଗରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ପରେ, ଇରାନ ନିଜର ଶାହେଦ-୧୩୬ (Shahed-136) ଡ୍ରୋନ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା।

ମୂଲ୍ୟରେ ଆକାଶ-ପାତାଳ ଫରକ:

  • ଶାହେଦ-୧୩୬ (Shahed 136): ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ର ଗୋଟିଏ ପିଛା ନିର୍ମାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ $୨୦,୦୦୦ ରହିଛି।
  • ଲୁକାସ୍ ଡ୍ରୋନ୍ (LUCAS): ଆମେରିକାର Spekteworks ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ର ଆନୁମାନିକ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ $୩୫,୦୦୦।
  • ପ୍ୟାଟ୍ରିଅଟ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର (Patriot Missile): ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନର ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ୍କୁ ଖସାଇବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ଯେଉଁ ପ୍ୟାଟ୍ରିଅଟ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଛି, ତାର ଗୋଟିଏ ପିଛା ମୂଲ୍ୟ $୪ ନିୟୁତ ($4 million) ରହିଛି।
  • ଏହି ଆର୍ଥିକ ଅସମାନତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମେରିକା ନିଜର ସ୍ୱଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର ଡ୍ରୋନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା 'LUCAS' (Low-Cost Unmanned Combat Attack System) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା ଏବଂ ପେଣ୍ଟାଗନରେ ଉନ୍ମୋଚନ ହେବାର ମାତ୍ର ୮ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ମୁତୟନ କରାଯାଇଥିଲା।

୩. ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ପୂର୍ବରୁ ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର

  • ଶାହେଦ ଡ୍ରୋନ୍ର ବ୍ୟବହାର କେବଳ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ।
  • ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ରୁଷ ଏହି ଶାହେଦ ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ବିପୁଳ ମାତ୍ରାରେ ୟୁକ୍ରେନ ବିପକ୍ଷରେ ବ୍ୟବହାର କରିଛି।
  • ୨୦୦୨ ରୁ ରୁଷ ସହ ଲଢ଼ୁଥିବା ୟୁକ୍ରେନ, ଶାହେଦ ଡ୍ରୋନ୍କୁ ଖସାଇବା ପାଇଁ ନିଜ ଦେଶରେ ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା।
  • ଜାମିଂରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ୟୁକ୍ରେନ ବାୟୁସେନା ଫାଇବର-ଅପ୍ଟିକ୍ କେବୁଲ୍ ଗାଇଡେଡ୍ ଆଟାକ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସହ ଡ୍ରୋନ୍କୁ ଫସାଇବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜାଲ ମଧ୍ୟ ବିଛାଇଛି।

୪. ଭାରତର 'ଅଗ୍ନିବେଗ' (Agniveg): ଆମେ କ'ଣ ଜାଣୁ?

  • ଏହିଭଳି ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକର ବିପଦକୁ ସାମ୍ନା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱଦେଶୀ କମ୍ପାନୀ SMPP 'ଅଗ୍ନିବେଗ' ବା "ଜେଟ୍ ବେସଡ୍ ପିସକିପର୍" (Jet Based Peacekeeper) ନିର୍ମାଣ କରିଛି।
  • ଗତ ସପ୍ତାହରେ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ୧୦୬ଟି 'ଅଗ୍ନିବେଗ' ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଛି।
  • ଏହି ଅବସରରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ କହିଥିଲେ ଯେ, "ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛୋଟ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଛୋଟ କିନ୍ତୁ ବିପଜ୍ଜନକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ନୂତନ କୌଶଳ ସହିତ ଭାରୀ କ୍ଷତି ଘଟାଇ ପାରିବେ।"
  • ବିଶେଷତ୍ୱ: ଅଗ୍ନିବେଗ ଡ୍ରୋନ୍ ଶତ୍ରୁ ସୀମା ଭିତରକୁ ପଶି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏହାର ଟର୍ବୋଜେଟ୍ ଇଞ୍ଜିନ ଏହାକୁ ଦ୍ରୁତ ବେଗ ପ୍ରଦାନ କରେ। ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଏହାର ଅପରେସନାଲ୍ ରେଞ୍ଜ୍ ୧୮୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲା।