ୱାଶିଂଟନ୍: ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆମ ସୌରମଣ୍ଡଳ ବାହାରେ ଥିବା ଏକ ଗ୍ରହରୁ ସିଧାସଳଖ ରେଡିଓ ସିଗ୍ନାଲ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି । ଏହାଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ବାହାରେ ଜୀବନର ସମ୍ଭାବନା ଥିବା ଗ୍ରହକୁ ନେଇ ନୂଆ ଆଶା ଜୀବିତ ହୋଇଛି । ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ବାହାରେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଜୀବନର ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଏପରି ସଙ୍କେତର ସନ୍ଧାନରେ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ନୂତନ ଆବିଷ୍କାର ଏହି ଦିଗରେ ନୂଆ ପଥ ଖୋଲିପାରେ ।

ହାର୍ଭାର୍ଡ ଏବଂ ସ୍ମିଥସୋନିଆନର 'ସେଣ୍ଟର ଫର ଆଷ୍ଟ୍ରୋଫିଜିକ୍ସ' ଏବଂ ୟୁନିଭରସିଟି ଅଫ୍ ଓରେଗନର ଟିମ୍ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ୍ସୋପ୍ଲାନେଟ୍ (ସୌରମଣ୍ଡଳ ବାହାରର ଗ୍ରହ)ରୁ ସିଧାସଳଖ ଆସୁଥିବା ରେଡିଓ ସିଗ୍ନାଲ ଖୋଜି ବାହାର କରିଛନ୍ତି । ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଏହା ଏଲିୟନ୍ସଙ୍କ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାର ପ୍ରୟାସ ନୁହେଁ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରହ ଥିବା ସିଷ୍ଟମଗୁଡ଼ିକରୁ ରେଡିଓ ସିଗ୍ନାଲ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେହି ସିଗ୍ନାଲଗୁଡ଼ିକ ସେହି ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକରୁ ଆସୁଛି ନା ସେମାନେ ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ର ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି ସେଥିରୁ ଆସୁଛି, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କୁହାଯାଇ ପାରୁନଥିଲା ।

ବିଶେଷଜ୍ଞ କ’ଣ କହୁଛନ୍ତି ?

'ଲାଇଭ୍ ସାଇନ୍ସ' ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସିଗ୍ନାଲ ଏକ୍ସୋପ୍ଲାନେଟ୍‌ର ଅରୋରାରୁ ଆସୁଛି । ଏହା ଚାର୍ଜଡ୍ ପାର୍ଟିକଲ୍ସଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଏବଂ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରର ସ୍ଥିତି ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବା ଏବଂ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ପୃଥିବୀରେ ମଧ୍ୟ ଅରୋରା ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଉତ୍ତର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଲୋକ ରୂପରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ । ଗବେଷକଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ସୌରମଣ୍ଡଳର ଗ୍ରହ ଏବଂ କିଛି ଅଲ୍ଟ୍ରା-କୁଲ୍ ଡ୍ୱାର୍ଫରେ ଅରୋରା ଜନିତ ରେଡିଓ ବିସ୍ଫୋରଣ ଦେଖାଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ କେବେବି କୌଣସି ବାହ୍ୟ-ସୌର ଗ୍ରହରୁ ରେଡିଓ ସିଗ୍ନାଲ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇନଥିଲା । ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ସିଗ୍ନାଲର ଉତ୍ସ ହେଉଛି ଗ୍ରହ ନିଜେ, ତାହାର ମୁଖ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ନୁହେଁ ।

ଗବେଷଣା ଟିମ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ୦.୮୫ରୁ ୩.୫ GHz ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସିରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବାରମ୍ବାର ହେଉଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସର୍କୁଲାର୍ ପୋଲାରାଇଜଡ୍ ବର୍ଷ୍ଟ ସହିତ କ୍ରମାଗତ ନିର୍ଗମନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ଏଗୁଡ଼ିକ ସେହି ସମାନ ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସି, ଯାହାକୁ ୨୦୨୫ ଏବଂ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଚାରୋଟି ପୃଥକ ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଥିବା MeerKAT ରେଡିଓ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ‘ଆରେ’ ବ୍ୟବହାର କରି କଭର୍ କରାଯାଇଥିଲା ।

ବିଟା ପିକ୍ଟୋରିସ୍

ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ଆରେର ଧ୍ୟାନ 'ବିଟା ପିକ୍ଟୋରିସ୍' ନକ୍ଷତ୍ର ଉପରେ ଥିଲା, ଯାହା ୬୩.୪ ଆଲୋକ-ବର୍ଷ ଦୂରରେ ଅଛି । ଯାହା ଚାରିପାଖରେ ତିନୋଟି ଜଣାଶୁଣା ଗ୍ରହ ଅଛନ୍ତି, ବିଟା ପିକ୍ଟୋରିସ୍ b, ବିଟା ପିକ୍ଟୋରିସ୍ c, ଏବଂ ବିଟା ପିକ୍ଟୋରିସ୍ d । ନିରୀକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଛୋଟ, ବାରମ୍ବାର ଦୋହରାଉଥିବା ରେଡିଓ ବର୍ଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ରେଡିଓ ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ସର୍କୁଲାର୍ ପୋଲାରାଇଜଡ୍ ଥିଲା । ଏହା ଅରୋରାରୁ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବା ସିଗ୍ନାଲର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ।

ଏଥିରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ବିଟା ପିକ୍ଟୋରିସ୍ bର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହା ଗ୍ରହ ଏବଂ ତାହାର ଡାଇନାମୋ (ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା)ର ପୂର୍ବ ମଡେଲିଂ ସହିତ ମେଳ ଖାଉଛି । ଗବେଷକମାନେ ଲେଖିଛନ୍ତି, "ଏହା କୌଣସି ଏକ୍ସୋପ୍ଲାନେଟର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରର ଶକ୍ତିର ପ୍ରଥମ ସିଧାସଳଖ ମାପ ଏବଂ ଏହା ଏକ ଯୁବ, ବିଶାଳ ଗ୍ରହ ପାଇଁ ଡାଇନାମୋ-ସ୍କେଲିଂ ଆକଳନ ସହିତ ମେଳ ଖାଉଛି ।"

ଗବେଷକଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗ୍ରହ 'b' ର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାହା ପୃଥିବୀ ତୁଳନାରେ ହଜାର ହଜାର ଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଏହାର ଅରୋରା ଜନିତ ରେଡିଓ ନିର୍ଗମନ ବୋଧହୁଏ ଏହାର ଦ୍ରୁତ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ । ବିଟା ପିକ୍ଟୋରିସ୍ bର ଆବିଷ୍କାର ପ୍ରଥମେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ, ଏହାର ଦ୍ରବ୍ୟମାନ ବୃହସ୍ପତି ଠାରୁ ୧୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ।