ନିଜର ଐତିହାସିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ତଥା ପ୍ରାକୃତିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ପାଇଁ ଭାରତ ବେଶ୍ ଜଣାଶୁଣା। କିନ୍ତୁ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ମାମଲାରେ ଏହା କେବଳ ପ୍ୟାରିସ, ଲଣ୍ଡନ ଭଳି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ସହର ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ପଛରେ ରହିଛି। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଜୟ ବଙ୍ଗା ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଭାରତର ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରର ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଏହାର ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକଳନ ଦେଇଛନ୍ତି।

୧. ଆକଳନର ତୁଳନା: ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଭାରତ କେଉଁଠି?

ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ୟାରିସ୍‌ରେ ପ୍ରାୟ ୬.୪ କୋଟି ଏବଂ ଲଣ୍ଡନରେ ୬.୫ କୋଟି ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି। ସେହିପରି କେବଳ ନ୍ୟୁୟର୍କ ସହରକୁ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୬ କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ଥାଇଲାଣ୍ଡ ଭଳି ଏକ ଛୋଟ ଦେଶ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୩ କୋଟି ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିପାରୁଛି। ତେବେ ଅନ୍ୟଦେଶ ମାନଙ୍କର ଏତେ ବିଶାଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ତୁଳନାରେ, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତକୁ ଆସୁଥିବା ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇ କେବଳ ୯୦ ଲକ୍ଷ ପାଖାପାଖି ସୀମିତ ହୋଇଯାଇଛି।

୨. ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଭାରତ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି?

ଅଜୟ ବଙ୍ଗାଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନର ଅସୀମ ସମ୍ଭାବନା ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କିଛି ମୌଳିକ ଅଭାବ ବିଦେଶୀମାନଙ୍କୁ ରୋକୁଛି । ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀରେ ସଫାସୁତୁରା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନକ ଅନୁଯାୟୀ ହୋଇପାରିନାହିଁ। ଆଧୁନିକ ସୁବିଧା, ଉନ୍ନତ କନେକ୍ଟିଭିଟି ଏବଂ ସୁଗମ ଯାତାୟାତର ଅଭାବ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଅନୁଭୂତିକୁ ଖରାପ କରୁଥିବା ସେ କହିଛନ୍ତି । ସେହିପରି ବିଦେଶୀ ଯାତ୍ରୀ ବିଶେଷ କରି ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟାପକ ସୁଧାରର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ସେ କହିଛନ୍ତି ।

୩. ପର୍ଯ୍ୟଟନର ଅର୍ଥନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ନିଯୁକ୍ତି

ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେବଳ ଯାତ୍ରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ହୋଟେଲ, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ, ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ, ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାର ଏବଂ ଗାଇଡ୍ ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକାର ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଛି। ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ ଥିବା ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇପାରିବ।

୪. ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗ: ଦୃଢ଼ ଘରୋଇ ପର୍ଯ୍ୟଟନ

ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ କମ୍ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର କଥା ହେଉଛି ଭାରତର ଘରୋଇ ପର୍ଯ୍ୟଟନ । ଭାରତ ଭିତରେ ଲୋକଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଗୋଆ ଭଳି ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ଏକ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଘରୋଇ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ପହଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବେଶ୍ ମଜବୁତି ମିଳୁଛି।

ଭାରତ ନିକଟରେ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ, ସମୁଦ୍ର କୂଳ, ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଭଳି ବିପୁଳ ବିବିଧତା ରହିଛି। ଯଦି ସରକାର ଏବଂ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ମିଳିତ ଭାବେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ପରିବହନ, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁବିଧା ଉପରେ ସଠିକ୍ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ଭାରତ ନିଜର ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତାର ଉପଯୋଗ କରି ବିଶ୍ୱର ଶୀର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଦେଶମାନଙ୍କ ତାଲିକାରେ ନିଜର ସ୍ଥାନ ବଜାୟ ରଖିପାରିବା ନେଇ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଜୟ ବଙ୍ଗା ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି ।