୧୮୫୩ ମସିହାରେ ମୁମ୍ବାଇରୁ ଥାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ୩୪ କିଲୋମିଟରର ଯାତ୍ରାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ (Indian Railways) ଆଜି ସଫଳତାର ସହ ୧୭୩ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ରେଳ ନେଟୱର୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ଗୌରବମୟ ଅବସରରେ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ସହ ଜଡ଼ିତ ୬ଟି ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ତଥ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଗଲା:

  ବିଶାଳ ନେଟୱର୍କ ଓ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ସ୍ଥାନ:

ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ଚତୁର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରେଳ ନେଟୱର୍କ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଏହା ପ୍ରାୟ ୬୮,୦୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ଲମ୍ବା ରେଳ ଟ୍ରାକ୍ ସହ ସମଗ୍ର ଦେଶର ୭,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଷ୍ଟେସନକୁ ପରସ୍ପର ସହ ସଂଯୋଗ କରୁଛି।

  ପ୍ରତିଦିନ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି ଏକ ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟା ସମାନ ଯାତ୍ରୀ:

ଭାରତୀୟ ରେଳରେ ପ୍ରତିଦିନ ହାରାହାରି ୨ କୋଟିରୁ ଅଧିକ (20 million) ଯାତ୍ରୀ ଯାତ୍ରା କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଦୁନିଆର ଅନେକ ଛୋଟବଡ଼ ଦେଶର ସମୁଦାୟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ, ଯାହା ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ନେଟୱର୍କ ବନାଉଛି।

  ଦୈନିକ ହଜାର ହଜାର ଟ୍ରେନ୍‌ର ଚଳାଚଳ:

ଦେଶର ପ୍ରତିଟି କୋଣ ଅନୁକୋଣକୁ ସଂଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୧୩,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଟ୍ରେନ୍ (Passenger trains) ଏବଂ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ତଥା ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ପାଇଁ ୮,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ମାଲଗାଡ଼ି (Freight trains) ନିରନ୍ତର ଚଳାଚଳ କରିଥାଏ।

  ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଟ୍ରେନ୍ ରୁଟ୍:

ଡିବ୍ରୁଗଡ଼-କନ୍ୟାକୁମାରୀ ବିବେକ ଏକ୍ସପ୍ରେସ (Dibrugarh–Kanyakumari Vivek Express) ହେଉଛି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ରେଳ ରୁଟ୍। ଏହା ଦେଶର ସୁଦୂର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାଗକୁ ଦକ୍ଷିଣ ସୀମା ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୪,୨୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଏହି ଟ୍ରେନ୍‌କୁ ପ୍ରାୟ ୩ ଦିନ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ।

  ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଟ୍ରେନ୍ ଓ ଆଧୁନିକୀକରଣ:

ନୂତନ ଭାବେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ‘ବନ୍ଦେ ଭାରତ ଏକ୍ସପ୍ରେସ’ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ରେଳର ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଟ୍ରେନ୍। ଏହାର ସର୍ବାଧିକ ଅପରେଟିଂ ସ୍ପିଡ୍ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ୧"୬୦ କିଲୋମିଟର ଏବଂ ହାରାହାରି ସ୍ପିଡ୍ ୧୨୦ କିଲୋମିଟର। ଏହାସହ ଟ୍ରାକ୍‌ର ଶତପ୍ରତିଶତ ବୈଦ୍ୟୁତିକରଣ (Electrification) ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାଲ୍ ପରିବହନ କରିଡର (Dedicated Freight Corridors) ଜରିଆରେ ଭାରତୀୟ ରେଳର ଏକ ବଡ଼ ରୂପାନ୍ତରଣ ହେଉଛି।

​​​​​​​

  ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନିଯୁକ୍ତିଦାତା (Employer):

ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ କେବଳ ପରିବହନର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦେଶର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପରିବାରର ରୋଜଗାରର ମେରୁଦଣ୍ଡ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଥିରେ ୧୨ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ (1.2 million) କର୍ମଚାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଏହାକୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନିଯୁକ୍ତିଦାତା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛି।