ପାସପୋର୍ଟ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ବୁଲିବା ସମୟରେ ଏକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଏହାକୁ ନାଗରିକତାର ପ୍ରମାଣ କହି ହେବ ନାହିଁ । ଏହିପରି କିଛି କହିଛନ୍ତି ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ । ବୁଧବାର(୨୪ ଜୁନ୍) ରେ ୧୪ତମ ପାସପୋର୍ଟ ସେବା ଦିବସ ଅବସରରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗଦେଇ ଏପରି କହିଲେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ।

୧. ପାସପୋର୍ଟକୁ ନେଇ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ

'ପାସପୋର୍ଟ ସେବା ଦିବସ' ଅବସରରେ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ,ପାସପୋର୍ଟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ Travel document। ଏହା ବିଦେଶରେ ଜଣେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଜାତୀୟତା (Nationality) ପ୍ରମାଣ କରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ନାଗରିକତାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ନୁହେଁ।

୨. ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ

ଏହି ବୟାନ ପରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ (X) ରେ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଲୋକମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି ଯେ:

  • ଯଦି ପାସପୋର୍ଟ, ଆଧାର କାର୍ଡ ଏବଂ ଭୋଟର ଆଇଡି କାର୍ଡ ନାଗରିକତାର ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ, ତେବେ ସଠିକ୍ ପ୍ରମାଣପତ୍ର କ'ଣ?
  • ଲୋକଙ୍କ ମତରେ, ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପାସପୋର୍ଟ ଜାରି କରେ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ନାଗରିକତାର ପ୍ରମାଣ ବୋଲି ନମାନିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

୩. ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି ଓ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ମତ

ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହି ଦଲିଲଗୁଡ଼ିକ କେବଳ 'ପରିଚୟ ପତ୍ର' ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ୧୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୫ ରେ ବିହାର SIR ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରିବା ବେଳେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଥିଲେ ଯେ, "ଆଧାର କାର୍ଡର ବ୍ୟବହାର କେବଳ ପରିଚୟ ପ୍ରମାଣ ପାଇଁ ହେବ, ନାଗରିକତା ପ୍ରମାଣ ପାଇଁ ନୁହେଁ।"

୪. ସରକାରୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ

୨୦୧୯ ମସିହାରେ 'ନ୍ୟାସନାଲ୍ ରେଜିଷ୍ଟର୍ ଅଫ୍ ସିଟିଜେନ୍ସ' (NRC) ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ପ୍ରେସ୍ ଇନଫର୍ମେସନ୍ ବ୍ୟୁରୋ (PIB) କହିଥିଲା ଯେ ଜନ୍ମ ତାରିଖ ଏବଂ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯେକୌଣସି ଦଲିଲ୍ ଦ୍ୱାରା ନାଗରିକତା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇପାରିବ। ତେବେ, କେଉଁ କେଉଁ ଦଲିଲ୍ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ହେବ, ସେନେଇ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଆଯାଇ ନାହିଁ।

ଭାରତରେ ନାଗରିକତା ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ କେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫ୍ରମାଣପତ୍ରକୁ ସର୍ବସମ୍ମତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ, ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ବିଷୟ ହୋଇ ରହିଛି।