ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ ସଞ୍ଚୟ ଖାତାରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ (Minimum Balance) ନରଖିଲେ ଲାଗୁଥିବା ଜରିମାନାକୁ ନେଇ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଦା ଚର୍ଚ୍ଚା ଲାଗି ରହିଥାଏ। ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଏହି ସର୍ବନିମ୍ନ ରାଶି ଏବଂ ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ଚାର୍ଜ ନିଜେ ସ୍ଥିର କରିପାରିବେ। ଏହି ସର୍ବନିମ୍ନ ରାଶି ବ୍ୟାଙ୍କ, ଖାତାର ପ୍ରକାର ଏବଂ ସ୍ଥାନ (ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ବା ସହରାଞ୍ଚଳ) ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ଅନେକ ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହି ଜରିମାନା ହଟାଇ ଦେଇଥିବା ବେଳେ ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ ଏବେ ବି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ରାଶି ନରଖିଲେ ବଡ଼ ଧରଣର ଜରିମାନା ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।

ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଜରିମାନା ଆଦାୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଲାଭ

ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚ ଭରଣା: ଏଟିଏମ୍ (ATM), ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଏବଂ ଗ୍ରାହକ ସେବା ଭଳି ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଭିତ୍ତିଭୂମି, କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦରମା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବା ପାଇଁ ଅନେକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ ବ୍ୟାଙ୍କର ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଆକାଉଣ୍ଟର ବାଲାନ୍ସ କମିଯାଏ, ବ୍ୟାଙ୍କ ସେହି କ୍ଷତିକୁ ଭରଣା କରିବା ପାଇଁ ଜରିମାନା ଲଗାଇଥାଏ।

ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସୁବିଧା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଶୃଙ୍ଖଳା: ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ରାଶି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ଜରିମାନା କଟିବାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ସେବାଗୁଡ଼ିକୁ ବିନା ବାଧାରେ ଉପଭୋଗ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଞ୍ଚୟ କରିବାର ଏକ ସୁସ୍ଥ ଆର୍ଥିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ଆରବିଆଇର ନିୟମ ଏବଂ ଜିରୋ ବାଲାନ୍ସ ଖାତା

ଆରବିଆଇ (RBI) ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା: ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ ପରିମାଣ କେତେ ରହିବ, ସେନେଇ ଆରବିଆଇ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହିଁ; ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ଏହା ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ତେବେ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲିବା ସମୟରେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ନିୟମରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଆଗୁଆ ଜଣାଇବା ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଅଟେ।

ଜନ ଧନ ଏବଂ ବେସିକ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ: ବେସିକ୍ ସେଭିଙ୍ଗ୍ସ ବ୍ୟାଙ୍କ ଡିପୋଜିଟ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ (BSBDA) ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଧନ ଯୋଜନା (PMJDY) ଆକାଉଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ କୌଣସି ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ କୌଣସି ଜରିମାନା ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ।

ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ ନିୟମ

ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ରିହାତି: ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (SBI), ପଞ୍ଜାବ ନ୍ୟାସନାଲ ବ୍ୟାଙ୍କ (PNB), କାନାରା ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ ନରଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଠାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କୌଣସି ଜରିମାନା ଆଦାୟ କରୁନାହାଁନ୍ତି।

ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବରୋଦା ଓ ୟୁନିଅନ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ: ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବରୋଦାରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ରାଶି ୫୦୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ/ମେଟ୍ରୋ ସିଟି ପାଇଁ ୨୦୦୦ ଟଙ୍କା ରହିଛି। ସେହିପରି ୟୁନିଅନ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୧୦୦ ରୁ ୨୫୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୫୦୦ ରୁ ୧୦୦୦ ଟଙ୍କା ରଖିବାକୁ ପଡ଼େ।

ପ୍ରମୁଖ ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କ: ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ପରିମାଣ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ। ଏଚଡିଏଫସି (HDFC) ରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ୨୫୦୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ୧୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ରହିଛି। ଆଇସିଆଇସିଆଇ (ICICI) ରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୨୫୦୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୧୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା ରଖିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଥିବାବେଳେ ଆକ୍ସିସ୍ (Axis) ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ୨୫୦୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ୧୨,୦୦୦ ଟଙ୍କାର ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ ନିୟମ ରହିଛି।