ତାମିଲନାଡୁ ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି। ଥାଲାପଥି ବିଜୟଙ୍କ ଦଳ TVK (ତାମିଲଗା ଭେଟ୍ଟ୍ରି କାଝାଗାମ) ୧୦୮ଟି ଆସନ ସହ ସର୍ବବୃହତ ଦଳ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସରକାର ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ୧୧୮ ସଂଖ୍ୟା ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରି ନାହିଁ। ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଆର୍ଲେକର ବାରମ୍ବାର ବିଜୟଙ୍କ ଦାବିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା ଏବଂ ଲିଖିତ ସମର୍ଥନ (ହସ୍ତାକ୍ଷର) ମାଗିବା ବିଷୟରେ ଦେଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ରଖିଛନ୍ତି।

ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଯୁକ୍ତି: "ସ୍ଥିର ସରକାର ଦରକାର"

ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ ବିଜୟ ପ୍ରଥମେ ୧୧୮ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ହସ୍ତାକ୍ଷର ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗଠନ ହେବାକୁ ଥିବା ସରକାର ସ୍ଥିର ରହିବ। ତେବେ ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦଳକୁ ଏବେ ସରକାର ଗଢ଼ିବାକୁ ଡାକିବେ ନାହିଁ।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତ: କିଏ କ’ଣ କହିଲେ?

୧. ମୁକୁଲ ରୋହତଗୀ (ପୂର୍ବତନ ଆଟର୍ଣ୍ଣି ଜେନେରାଲ)

ମୁକୁଲ ରୋହତଗୀ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ 'ହସ୍ତାକ୍ଷର' ମାଗିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ:

ବିଧାନସଭାରେ ପରୀକ୍ଷା: ବହୁମତର ପରୀକ୍ଷା ରାଜଭବନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଧାନସଭାରେ 'ଫ୍ଲୋର୍ ଟେଷ୍ଟ' ମାଧ୍ୟମରେ ହେବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ବବୃହତ ଦଳକୁ ସୁଯୋଗ:ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟପାଳ ସର୍ବବୃହତ ଦଳକୁ ସରକାର ଗଢ଼ିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ। ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଅଳ୍ପମତ ସରକାର ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଗଠନ ହୋଇଛନ୍ତି।

୨. ନୀରଜ କିଷନ କୌଲ (ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ)

କୌଲ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୬୩ ଏବଂ କିଛି ଐତିହାସିକ ମାମଲାର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି:

ଏସ୍.ଆର୍. ବୋମ୍ମଇ କେସ୍ (୧୯୯୪):ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ଏହି ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବହୁମତର ପରୀକ୍ଷା ସର୍ବସାଧାରଣରେ ସଦନ ମଧ୍ୟରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ବିବେକ:ସମ୍ବିଧାନରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ନାହିଁ ଯେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ବିଧାନସଭା ସ୍ଥିତିରେ କାହାକୁ ପ୍ରଥମେ ଡକାଯିବ— ସର୍ବବୃହତ ଦଳକୁ ନା ମେଣ୍ଟକୁ? ଏହା ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ବିବେକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

କମିଶନଙ୍କ ସୁପାରିଶ:ସରକାରିଆ ଆୟୋଗ (୧୯୮୮) ସର୍ବବୃହତ ଦଳକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା କଥା କହିଥିବା ବେଳେ ପୁଞ୍ଛି ଆୟୋଗ (୨୦୧୦) ଯେଉଁ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଖରେ ବ୍ୟାପକ ସମର୍ଥନ ଅଛି ତାଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ କହିଛନ୍ତି।

୩. ଅଭିଷେକ ମନୁ ସିଙ୍ଘଭି (ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ଓ ସାଂସଦ)

ସିଙ୍ଘଭି ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବିରୋଧୀ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି:

ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ: ସର୍ବବୃହତ ଦଳକୁ ସୁଯୋଗ ନଦେବା ସମ୍ବିଧାନିକ ପରମ୍ପରାର ଉଲ୍ଲଂଘନ।

ଅଳ୍ପ ବ୍ୟବଧାନ: ଯଦି ବହୁମତ ପାଇଁ ମାତ୍ର ୭-୮ଟି ସିଟ୍ କମ୍ ଅଛି, ତେବେ ଏହା ୧୦-୧୨ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଫ୍ଲୋର୍ ଟେଷ୍ଟରେ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ।

ନ୍ୟାୟାଳୟର ଭୂମିକା କ’ଣ ହୋଇପାରେ?

ଅତୀତରେ ଗୋଆ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ବିବେକାଧୀନ କ୍ଷମତା ଉପରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। କୋର୍ଟଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଥାଏ— ଯଥାଶୀଘ୍ର ଫ୍ଲୋର୍ ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଉ।

ତାମିଲନାଡୁର ଏହି ବିବାଦ ଏବେ କେବଳ ଦୁଇଟି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ଏହା ରାଜଭବନର କ୍ଷମତା ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସବୁ ପକ୍ଷ ଏହି କଥାରେ ସହମତ ଯେ, ସରକାରର ବୈଧତା କେବଳ ବିଧାନସଭାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଭୋଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ସ୍ଥିର ହେବ।