ଦିନକୁ ଦିନ ବଢୁଥିବା ଅନଲାଇନ୍ ଠକେଇ ଏବଂ ସାଇବର କ୍ରାଇମକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦୁନିଆରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ମାଗଣା ସାଇବର ହାଇଜିନ୍ (Cyber Hygiene) କୋର୍ସ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ମାତ୍ର ୨.୫ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ କରି ଆପଣ ଅନଲାଇନ୍ ଠକେଇରୁ ବର୍ତ୍ତିବାର କୌଶଳ ଶିଖିପାରିବେ।

ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା କୋର୍ସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ:

୧. କୋର୍ସର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ପରିଚାଳନା

କିଏ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି: ଏହି କୋର୍ସକୁ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MHA) ଅଧୀନରେ ଥିବା 'ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ସାଇବର କ୍ରାଇମ୍ କୋଅର୍ଡିନେସନ୍ ସେଣ୍ଟର' (I4C) ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି।

ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରଦାନ: କୋର୍ସକୁ ସଫଳତାର ସହ ଶେଷ କରୁଥିବା ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (Certificate) ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ବୋଲି 'ସାଇବର ଦୋସ୍ତ' (CyberDost) ର ଏକ୍ସ (X) ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

ଯୋଗ୍ୟତା: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, କର୍ମଜୀବୀ, ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ବୟସ୍କ ନାଗରିକମାନେ ନିଜ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ I4C ଲର୍ଣ୍ଣିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଜରିଆରେ ଏହି କୋର୍ସରେ ଭାଗ ନେଇପାରିବେ।

୨. ଏହି କୋର୍ସରୁ କ’ଣ ଶିଖିବାକୁ ମିଳିବ?

ପ୍ରତିଦିନ ସାଇବର ଠକମାନେ ନୂଆ ନୂଆ ଉପାୟ ଆପଣାଉଥିବାରୁ, ଏହି କୋର୍ସକୁ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ଅପେକ୍ଷା ବାସ୍ତବିକ ଜୀବନର ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି:

  1. ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ (Personal Data) କୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବେ।
  2. ନକଲି ଲିଙ୍କ୍, ଫେକ୍ ସ୍କାମ୍ ମେସେଜ୍ ଏବଂ ଠକାମି କଲ୍କୁ କିପରି ଚିହ୍ନିବେ।
  3. ସନ୍ଦେହଜନକ ମେସେଜ୍ ଓ ଅଜଣା ଆପ୍ (APK) ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା।
  4. ଦୈନନ୍ଦିନ ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବାଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟବହାର କିପରି କରିବେ।

୩. କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲା ଏହି କୋର୍ସ?

ଆଜିକାଲି ସାଇବର ଠକେଇ କେବଳ ଇମେଲରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ଫେକ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ କଲ୍, KYC ଅପଡେଟ୍, ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ଲିଙ୍କ୍ ଏବଂ କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ଅପଗ୍ରେଡ୍ ଆଳରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରୁଛନ୍ତି।

ନିକଟରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବିଶାଖାପାଟଣାରେ ଜଣେ ୩୦ ବର୍ଷୀୟ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରଙ୍କୁ ଜଣେ ଠକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଧିକାରୀ ପରିଚୟ ଦେଇ କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡର ଲିମିଟ୍ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାକୁ ବଢ଼ାଇଦେବାର ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଇଥିଲା। କିଛି ତଥ୍ୟ ଦେବାର ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ହରାଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣାରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଏକ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ APK ଫାଇଲ୍ ଇନଷ୍ଟଲ୍ କରି ୧ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ।

ପୋଲିସର କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଠକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି (Urgency) ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ କୌଣସି ଅଜଣା ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ୍ ନକରିବା ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଅଫିସିଆଲ୍ ଆପ୍ ବା ୱେବସାଇଟ୍ ଜରିଆରେ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।