ଷ୍ଟକହୋମ୍: ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳବାର ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତାଙ୍କ ନାଁ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । ରୟାଲ ସ୍ୱିଡିସ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍ ହାଲ୍‌ଜେନ୍ (Francis Halzen)ଙ୍କୁ ୨୦୨୬ ମସିହାର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି । 'ଆଇସକ୍ୟୁବ୍ ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ ଅବଜରଭେଟରୀ'ର ନିର୍ମାଣ ତଥା ମହାକାଶରୁ ଆସୁଥିବା ଉଚ୍ଚ-ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋଗୁଡ଼ିକର ଆବିଷ୍କାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନଜନକ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି ।

 

ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ୱେବସାଇଟ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁରେ ଥିବା ବରଫକୁ 'ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ' ନାମକ କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ଗତିବିଧି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ହାଲଜେନ୍ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନେତୃତ୍ବ 'ଆଇସକ୍ୟୁବ୍ ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ ଅବଜରଭେଟରୀ' ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ଆଇସକ୍ୟୁବ୍‌ର ବ୍ୟବହାର କରି ଗବେଷକମାନେ ସୁଦୂର ମହାକାଶର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକରୁ ବାହାରୁଥିବା ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ/ସଂଗ୍ରହ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ।

୮୨ ବର୍ଷୀୟ ବେଲଜିୟମରେ ଜନ୍ମିତ ଏହି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆମେରିକାର ୱିସ୍କନସିନ୍-ମାଡିସନ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହିତ ଜଡିତ । ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁରେ ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ କ୍ୟାପ୍ଚର ଉପରେ ହାଲଜେନଙ୍କ ଗବେଷଣା ୧୯୮୦ ଦଶକର । ତାଙ୍କର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନେତୃତ୍ୱ ଆଇସକ୍ୟୁବ୍ ଅବଜରଭେଟୋରୀକୁ ସମ୍ଭବ କରିଥିଲା, ଯାହା ଏକ ଘନ କିଲୋମିଟର ବରଫରେ ସ୍ଥାପିତ ଆଲୋକ ସେନ୍ସରର ଏକ ବିଶାଳ ନେଟୱାର୍କ ।

 

ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ପ୍ରାକୃତିକ କଣିକା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ରହିଛି । ଏହା ପୃଥିବୀର ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ହାସଲ ହୋଇପାରୁଥିବା ଉର୍ଜା ଠାରୁ ବହୁ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଅଧିକ ଉର୍ଜା କଣିକା ବାହାରକୁ ନିର୍ଗତ କରନ୍ତି । ଏହି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଅନେକ କିଛି ରହସ୍ୟମୟ ହୋଇ ରହିଛି । ସେମାନେ କ'ଣ, କେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ'ଣ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି ତାହା ଅସମାପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି । ଉଚ୍ଚ-ଶକ୍ତି ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ ଏହି ପରିବେଶରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଣିକା ସହିତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କଣିକାର ବିପରୀତରେ ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋଗୁଡ଼ିକ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ନହରାଇ ଆମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ତେଣୁ, ସେମାନେ ଏପରି ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ ଯାହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ । ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସବୁଠାରୁ ଭ୍ରମାତ୍ମକ କଣିକା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, କାରଣ ସେମାନେ ପଦାର୍ଥ ସହିତ ବହୁତ କମ୍ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି ଏବଂ ସହଜରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଗତି କରନ୍ତି ।

 

ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍ ହାଲଜେନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଏବଂ ଆଇସକ୍ୟୁବର ଜନ୍ମ

ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍ ହାଲଜେନ୍ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁରେ ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ କ୍ୟାପ୍ଚର ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପଦ୍ଧତି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ ଏକ ପରମାଣୁ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ସହିତ ଧକ୍କା ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଆଲୋକର ଏକ ଫ୍ଲାସ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ । ଏହା ସଫା ଗ୍ଲେସିୟରର ବରଫରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସେନ୍ସର ଦ୍ୱାରା ଟ୍ରାକ୍ କରାଯାଇପାରିବ ।

ଆଇସକ୍ୟୁବ ବ୍ୟବହାର କରି, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଉଚ୍ଚ-ଶକ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ ମହାଜାଗତିକ ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଆବିଷ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଯେପରିକି, ସୁପରନୋଭା ବିସ୍ଫୋରଣ, ଗ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରକ୍ରିୟା, କିମ୍ବା ଗାମା-ରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ନ୍ୟୁଟ୍ରିନୋ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ଏକ ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ର ଖୋଲିବାରେ ଲାଗିଛି । ଏଥିରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ତରଙ୍ଗ ଅପେକ୍ଷା ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ ।