ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କୋକିଳକଣ୍ଠୀ ତଥା ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟିକା ଏସ. ଜାନକୀଙ୍କର ୧୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ୮୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପରଲୋକ ହୋଇଯାଇଛି। କର୍ଣ୍ଣାଟକର ମହୀଶୂରସ୍ଥିତ ଏକ ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲରେ ସେ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟଜନିତ ଅସୁସ୍ଥତା କାରଣରୁ ସେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚିକିତ୍ସିତ ହେଉଥିଲେ। ଓଡ଼ିଆ, ହିନ୍ଦୀ, ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ, କନ୍ନଡ଼ ଓ ମାଲାୟାଲମ୍ ସମେତ ଅନେକ ଭାଷାରେ ହଜାର ହଜାର ସୁପରହିଟ୍ ଗୀତ ଗାଇ ସେ କୋଟି କୋଟି ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଜିତିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ସଙ୍ଗୀତ ଜଗତରେ ଗଭୀର ଶୋକର ଛାୟା ଖେଳିଯାଇଛି।

ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରେମୀଙ୍କ ଗହଣରେ 'ଜାନକୀ ଆମ୍ମା' ଭାବେ ପରିଚିତ ଏସ. ଜାନକୀ ନିଜର ୬ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟର କ୍ୟାରିୟର ମଧ୍ୟରେ ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଭାଷାରେ ପ୍ରାୟ ୪୮ ହଜାର ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ନିଜର ଚମତ୍କାର ଶୈଳୀ ଓ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସଙ୍ଗୀତ ଦୁନିଆରେ 'କ୍ୱିନ୍ ଅଫ୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସନ' (Queen of Expression) ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା।

ଏସ. ଜାନକୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୩ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୮ରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଗୁଣ୍ଟୁର ଜିଲ୍ଲାର ପଲ୍ଲାପଟଲା ଗ୍ରାମରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ସିଷ୍ଟଲା ଶ୍ରୀରାମମୂର୍ତ୍ତି ଜଣେ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ। ପିଲାଦିନରୁ ହିଁ ଜାନକୀଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ଅହେତୁକ ଦୁର୍ବଳତା ଥିଲା ଏବଂ ମାତ୍ର ୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମଞ୍ଚରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ସେ ନାଦସ୍ୱରମ୍ ବାଦକ ପୈଡିସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଠାରୁ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେଇନଥିଲେ। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ନିଜର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଓ ସାଧନା ବଳରେ ସେ ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଜଗତରେ ଏକ ଅନନ୍ୟ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲେ।

ପଦ୍ମଭୂଷଣ ସମ୍ମାନ କାହିଁକି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ?

୨୦୧୩ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏସ. ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଶର ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ 'ପଦ୍ମଭୂଷଣ' ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ମାତ୍ର ସେ ଏହି ସମ୍ମାନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। ଜାନକୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ସଙ୍ଗୀତ ଜଗତକୁ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ୫ ଦଶନ୍ଧିର ଅବଦାନ ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଖୁବ୍ ବିଳମ୍ବରେ ମିଳିଥିଲା। ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ, ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କଳାକାରମାନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ମିଳେନାହିଁ। ସେ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ 'ଭାରତ ରତ୍ନ' ପାଇବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସକମାନେ ମତ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ସମ୍ମାନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ସ୍ୱାଭିମାନର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ।