ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଗୁଜରାଟର ଜାମନଗରରେ ଥିବା ରିଲାଏନ୍ସର ବିଶାଳ ରିଫାଇନାରୀ ହେଉ କିମ୍ବା ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍, ବିପିସିଏଲ୍ ଭଳି ସରକାରୀ କମ୍ପାନୀର ରିଫାଇନାରୀ—ଭାରତ ନିକଟରେ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ତୈଳ ବିଶୋଧନ କ୍ଷମତା ରହିଛି। ତଥାପି ଦେଶରେ ବାରମ୍ବାର ଏଲପିଜି (LPG) ବା ରୋଷେଇ ଗ୍ୟାସ୍ର ଅଭାବ କାହିଁକି ଦେଖାଦେଉଛି ଏବଂ ଆମକୁ କାହିଁକି ବିଦେଶ ଉପରେ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡୁଛି, ତାହା ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ସଙ୍କଟ ପଛର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ:

ଉତ୍ପାଦନ କମ୍, କିନ୍ତୁ ଚାହିଦା ଆକାଶଛୁଆଁ

  •  ବୈଷୟିକ ସୀମିତତା: ଅଶୋଧିତ ତୈଳକୁ 'ଫ୍ରାକ୍ସନାଲ୍ ଡିଷ୍ଟିଲେସନ୍' ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଶୋଧନ କଲାବେଳେ ସେଥିରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଓ ଡିଜେଲ୍ ବାହାରିଥାଏ। ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳରୁ ମାତ୍ର ୨ ରୁ ୪ ପ୍ରତିଶତ ଏଲପିଜି ମିଳେ। ତେଣୁ ଆମର ରିଫାଇନାରୀଗୁଡ଼ିକ ଯେତେ ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରୁ ବାହାରୁଥିବା ଏଲପିଜିର ପରିମାଣ ବହୁତ କମ୍।
  •  ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନାର ପ୍ରଭାବ: 'ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନା' ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ନୂଆ ପରିବାର ଏଲପିଜି ସଂଯୋଗ ନେଇଛନ୍ତି। ଫଳରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଚୀନ୍ ପରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ ଏଲପିଜି ଉପଭୋକ୍ତା ପାଲଟିଛି। ଆମ ଦେଶର ବିଶାଳ ରିଫାଇନାରୀଗୁଡ଼ିକ ମିଶି କେବଳ ମୋଟ ଚାହିଦାର ୪୦ ରୁ ୪୫ ପ୍ରତିଶତ ହିଁ ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରୁଛନ୍ତି।

ଆମଦାନୀ ଉପରେ ବିପୁଳ ନିର୍ଭରଶୀଳତା

ବାକି ୫୫ ରୁ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଏଲପିଜି ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ମୁଖ୍ୟତଃ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ (ସାଉଦି ଆରବ, କତର, ୟୁଏଇ, କୁଏତ୍) ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ମାଇନସ୍ ୪୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ତାପମାତ୍ରାରେ ତରଳ ଆକାରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜାହାଜ ଯୋଗେ ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ ଆଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ଏବଂ ବ୍ୟୟବହୁଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ।

ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ

  •  ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ ବିବାଦ ଏବଂ ଲୋହିତ ସାଗରରେ ହୁଥି ଆକ୍ରମଣ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ 'ଷ୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ୍ ହୋର୍ମୁଜ୍' ଜଳପଥ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
  •  ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶ ଦେଇ ବୁଲି ଆସିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ସମୟ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଠିକ୍ ସମୟରେ ବନ୍ଦରରେ ଗ୍ୟାସ୍ ନପହଞ୍ଚିବା କାରଣରୁ ବଟଲିଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ କୃତ୍ରିମ ଅଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।
  •  ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ବିପୁଳ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼େ, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଏଲପିଜି ଯୋଗାଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ।

ସମାଧାନର ବାଟ କ'ଣ?

କେବଳ ଏଲପିଜି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବେ ବହୁମୁଖୀ ରଣନୀତି ଆପଣାଉଛନ୍ତି। ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ବିଶାଳ ଭୂଗର୍ଭସ୍ଥ ଭଣ୍ଡାର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ଏହାଛଡ଼ା ସହରାଞ୍ଚଳରେ ପାଇପ୍ ନାଚୁରାଲ୍ ଗ୍ୟାସ୍ (PNG) ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବା ଇଣ୍ଡକ୍ସନ୍ କୁକିଂକୁ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଉଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପିଏନଜିର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ିଲେ ହିଁ ଭାରତ ଏହି ସମସ୍ୟାରୁ ସ୍ଥାୟୀ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ।