ରେଜା ପହଲଭିଙ୍କ ସହ ଗୁପ୍ତ ବୈଠକ, ଓ୍ୱାର ମୁଡ୍‌ରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି....ଇରାନରେ ଘଟିବ କ'ଣ?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ୧୪/୦୨: ଇରାନରେ ସରକାର ବିରୋଧୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟରେ, ନୂଆ ପ୍ଲାନ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଆମେରିକା । ଖାସ୍ କରି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚିନ୍ତାଜନକ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି । ୱାଲ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଜର୍ଣ୍ଣାଲର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଇରାନ ବିରୋଧରେ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛି । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ମଙ୍ଗଳବାର ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସରେ ଉଚ୍ଚ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଏକ ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା ।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତେହେରାନ ସହିତ ଆଲୋଚନାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୋଇଛି । ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପୋଷ୍ଟରେ, ଟ୍ରମ୍ପ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଇରାନୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ବୈଠକ ବାତିଲ କରିଛନ୍ତି । ଏହାକୁ ଇରାନ ବିରୋଧରେ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଓ ଆହୁରି ସାମରିକ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ସଙ୍କେତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଟ୍ରମ୍ପ ଏହା ମଧ୍ୟ ସୂଚାଇଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ଇରାନରେ ସରକାର ବିରୋଧୀ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିପାରିବ ।

ତଥାପି, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଦେଖାଯାଉଛି। ଅନେକ ରାଜନୈତିକ ସହଯୋଗୀ ଆଉ ଏକ ଉଚ୍ଚ-ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ-ସ୍ତରର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ "ଆମେରିକା ପ୍ରଥମ" ବୈଦେଶିକ ନୀତିକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ । ଯାହାକୁ ସେ ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାରର ମୂଳଦୁଆ ଭାବରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ଆକ୍ସିଓସର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦୂତ ଷ୍ଟିଭ୍ ୱିଟକଫ୍ ସମ୍ପ୍ରତି ଇରାନର ନିର୍ବାସିତ ପୂର୍ବତନ ଯୁବରାଜ ରେଜା ପହଲାଭିଙ୍କ ସହ ଏକ ଗୁପ୍ତ ବୈଠକ କରିଛନ୍ତି। ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବୈଠକ ଇରାନରେ ଗତ ୧୫ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ସରକାର ବିରୋଧୀ ପ୍ରତିବାଦ ସମ୍ପର୍କରେ ଥିଲା। ବୈଠକକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି । କାରଣ ଏହା ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଓ ଇରାନ ବିରୋଧୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା।

ଯଦି ବର୍ତ୍ତମାନର ଇରାନ ଶାସନର ପତନ ହୁଏ ତେବେ ରେଜା ପହଲଭି ନିଜକୁ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ "ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ନେତା" ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।ରେଜା ପହଲଭି ୧୯୭୯ ଇସଲାମିକ୍ ବିପ୍ଳବରେ ପଦଚ୍ୟୁତ ଶାହଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକାରେ ନିର୍ବାସିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଇରାନ ବିରୋଧୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି । ଗତ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ଧରି, ସେ ଆମେରିକୀୟ ଟେଲିଭିଜନ୍ ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକରେ ବାରମ୍ବାର ଦେଖାଦେଇଛନ୍ତି । ପ୍ରତିବାଦର ସମର୍ଥନରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନକୁ ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି।

ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସରେ ଯୁଦ୍ଧ ନେଇ ଆଲୋଚନାଆକ୍ସିଓସ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନର ପରିସ୍ଥିତିର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପାଇଁ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଦଳ ମଙ୍ଗଳବାର ସକାଳେ ବୈଠକ କରିଥିଲେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେଇ ନଥିଲେ।ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି। ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇନାହିଁ । ଯଦିଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଶେଷରେ କେଉଁ ଦିଗକୁ ନେବେ ତାହା ଆକଳନ କରିବା କଷ୍ଟକର।

ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ରୁଦ୍ଧଦ୍ୱାର ବୈଠକରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଶାସନ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତିବାଦକାରୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଅଣ-ସାମରିକ ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି। ଏଥିରେ କୂଟନୈତିକ ଚାପ, ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ସମର୍ଥନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଚେତାବନୀ ପରେ ତେହେରାନର ୟୁ-ଟର୍ଣ୍ଣଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ମଧ୍ୟରେ, ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନକୁ କଠୋର ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି । ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଇରାନ ସରକାର ପ୍ରତିବାଦକାରୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି ।

ତେବେ ଆମେରିକା "ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ" ନେବ। CBS ନ୍ୟୁଜ୍ ସହିତ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି, "ଯଦି ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ କିଛି ଘଟଣା ଘଟିବାର ଦେଖିବେ। ଆମେ ବହୁତ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବୁ।"ଟ୍ରମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ଟ୍ରୁଥଆଉଟ୍ ସୋସିଆଲରେ ପୋଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଇରାନବାସୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିବାଦ ଜାରି ରଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି, "ସହାୟତା ଆସୁଛି।" ତଥାପି, ଏହା କି ପ୍ରକାରର ସାହାଯ୍ୟ ହେବ ତାହା ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ନଥିଲେ।

ଆମେରିକା ଉପରେ ଇରାନର ସିଧାସଳଖ ଆଟାକ୍:ଟ୍ରମ୍ପ୍ ଙ୍କ ବୟାନର ମାତ୍ର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପରେ, ଇରାନ ଏକ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କଲା। ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ସଚିବ ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ସଂସଦ ବାଚସ୍ପତି ଅଲି ଲାରିଜାନି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ X ରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଟାର୍ଗେଟ କରିଥିଲେ।ଲାରିଜାନି ଲେଖିଛନ୍ତି, "ଆମେ ଇରାନୀ ଲୋକଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କ ନାମ ଘୋଷଣା କରୁଛୁ । ପ୍ରଥମ- ଟ୍ରମ୍ପ । ଦ୍ୱିତୀୟ- ନେତାନ୍ୟାହୁ।"

ସେ ଦେଶରେ ହିଂସାକୁ ଉସୁକାଇବା ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ଦାୟୀ କରିଛନ୍ତି ।ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ, ଆମିର ସଇଦ ଇରାଭାନି ମଧ୍ୟ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ବିସ୍ତାର କରିବା ଏବଂ ହିଂସାକୁ ଉସୁକାଇବାର ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଏହାକୁ ଇରାନର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିପଦ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।ଇରାଭାନି ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ଓ ଜାତିସଂଘ ମହାସଚିବ ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରେସଙ୍କୁ ଏକ ଚିଠି ଲେଖିଛନ୍ତି । ସେଥିରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଦାୟୀ ।

ବିଶେଷକରି ଯୁବକମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଦାୟୀ। ଏହି ଚିଠି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପୋଷ୍ଟର ଜବାବରେ ପଠାଯାଇଛି।ଇରାନରେ ପରିସ୍ଥିତି କ’ଣ...ଆମେରିକା ସ୍ଥିତ ମାନବାଧିକାର କର୍ମୀ ସମ୍ବାଦ ସଂସ୍ଥା (HRANA) ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନରେ ସରକାର ବିରୋଧୀ ପ୍ରତିବାଦରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତି କମରେ ୨,୪୦୩ ଜଣ ପ୍ରତିବାଦକାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି । ମୃତକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୧୮ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ୧୨ ଜଣ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। HRANA ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ସାରା ଦେଶରେ ଅତି କମରେ ୧୮,୧୩୭ ଜଣଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଛି।

ଇରାନର ସରକାରୀ ଟିଭି ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି । ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସାରା ଦେଶରେ "ଅନେକ ସହିଦ" ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରତିବାଦ, ବର୍ତ୍ତମାନ ତୃତୀୟ ସପ୍ତାହରେ, ଦେଶର ଅବନତିଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତି ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏବେ ଧାର୍ମିକ ଶାସନ ପାଇଁ ଏକ ସିଧାସଳଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି।